‘ik heb de bodem geraakt, maar ben weer bovengekomen’

Wie haar ziet spelen, zou niet vermoeden dat Renée Fokker eigenlijk heel onzeker is. Sinds haar scheiding is de actrice vooral bezig met de balans opmaken: “het bevalt me steeds beter dat ik meer mijn eigen baas ben...”

De ogen van Renée Fokker. Ze zijn groen met kleine bruine vlekjes en ze zijn hypnotiserend mooi. En ze heeft die stem. Een hese stem, die lijkt op die van de net overleden Kitty Courbois. Ze zet koffie in haar riante huis in Amsterdam-Zuid. “Ik woon hier al 23 jaar. De woningbouwvereniging wilde ons er een paar jaar geleden allemaal uit hebben, maar ik ben een voormalig kraker. Ik heb me er voor het hele blok met succes tegen verzet. Ze hebben alle huizen gerenoveerd en de oorspronkelijke bewoners konden allemaal terugkomen, zonder een enorme huurverhoging.”

Renée praat gemakkelijk, maar geeft bijna nooit antwoord op een vraag. Het meandert voortdurend ergens anders naar toe; alsof wat ze denkt haar overkomt. “Ik ben te veel bezig geweest met wat anderen van mij ­denken en vinden. En dat wil ik niet meer.”

Vertel eens. Hoe was je op de toneelschool?
“Ik ging als een zonnetje door die opleiding heen. Maar ik was heel erg op mezelf. En behoorlijk verlegen. Ik vond die hele toneelschool doodeng. Ik ben een vrij onzeker mens. En wat doe je als je onzeker bent? Dan bescherm je jezelf. Dus dan hou je ook wel dingen af. Je doet jezelf eigenlijk altijd tekort. Als ze kwamen casten, ging ik liever achter een stoel zitten, omdat ik dacht: neem nou maar eens iemand anders. Maar dan namen ze toch weer mij. Ik had ook geen idee dat ik er best leuk uitzag. Ik kom uit een gezin waar het gaat om de binnenkant. ‘Je kiest iets in je leven waar je van houdt,’ zeiden mijn ouders. ‘Dan word je gelukkig.’

Hebben jouw ouders dat ook gedaan?
“Ja. Allebei. Mijn vader was architect. En mijn moeder komt uit een creatief nest. Die had acht broers die allemaal kunstenaar waren, of pater. Van die drie paters zijn er twee uitgetreden om ook kunstenaar te worden.”

                ‘ik heb de bodem geraakt, maar ben weer bovengekomen’

In zo'n milieu is het niet vreemd als je iets artistieks wilt gaan doen. Vanwaar dan toch die onzekerheid?
“Ik denk dat dat met dat grote gezin te maken heeft. Acht kinderen. De eerste zes zijn in vier jaar tijd geboren, die waren allemaal heel dik met elkaar, toen vijf jaar niks, toen ik, toen zeven jaar niks en toen nog een meisje. Dus ik viel een beetje tussen wal en schip. Ik heb nooit gevoeld dat ik bij die bij die club van zes hoorde. En behoorlijke karakters ook allemaal, die zes.”

Hoe deden je ouders dat, twee banen en acht kinderen?
“Die hadden het heel goed. We hebben twintig jaar Dinie in huis gehad, onze hulp. We hadden een heel groot, door mijn vader ontworpen, huis in Nijmegen met onderin een beatkelder. Huiskamer­concerten, een filmhuis... Er mocht veel, iedereen was welkom. Het was een droomjeugd, maar ja, die ouders ­hadden het wel heel druk. Ik had behoefte aan aandacht, die niet gegeven kon worden in zo’n groot gezin. Ik ben een gevoelig type. Er komt te veel ­binnen. Als het niet goed met iemand gaat, dan voel ik dat en dan heb ik daar last van. Dan wil ik het proberen op te lossen, weg met de spanningen. Ik ben toch altijd van het harmoniemodel.”

Je kunt toch niet een heel leven conflictloos leven?
“Nee, dat is het 'm juist. Het rare is: ik kan ook wel confronterend zijn, maar alleen op momenten dat ik me veilig voel.”

Heb je er weleens over gedacht om te stoppen met spelen?
“Nee. Waarom zou ik? Ik hou van mijn werk. Ik heb rond de geboorte van mijn zoon Daan, die is nu 24, negen maanden niet gewerkt en na de geboorte van Esah, mijn dochter, nu 19, stond ik na vijf weken alweer op het toneel. Ik nam haar en een au pair mee op tournee. Ik gaf haar borstvoeding in de pauze. Soms begonnen mijn borsten tijdens de voorstelling te lekken. Heel bizar. Ik was toen 35.”

Renée in het kort
Actrice Renée Fokker (Nijmegen, 1961) speelde in tal van tv-series, films en theaterproducties, o.a. met Toneelgroep Amsterdam. In 1996 kreeg ze voor haar rol in de film Blind Date van Theo van Gogh een Gouden Kalf. Recentelijk speelde Renée in series als Hart tegen Hard en Zwarte Tulp. In 2005 zette ze een onvergetelijke Agnes neer in Een gelukkige hand, over tekenaar/schrijver Peter van Straaten.

Bovenstaand interview is een deel van het gesprek dat Maria Goos had met Renée Fokker. Je leest het hele artikel in de nieuwe Nouveau, die a.s. donderdag in de winkel ligt.

Ze is een instituut, met oneindig veel ervaring in de politiek en het bedrijfsleven. Daardoor kreeg ze wel kritiek op haar moederschap te verduren. ‘Maar dat moet je gewoon van je af zetten. Niemand kan voor jou uitmaken hoe je moet leven.’ Het interview met deze Grande dame werd een indrukwekkend persoonlijk gesprek.

Zakelijk en efficiënt is ze, maar ook openhartiger dan verwacht. Persoonlijke vragen, bijvoorbeeld over haar moederschap, krijgen een oprecht antwoord. Ze is een instituut, met oneindig veel nationale en internationale ervaring in zowel de politiek als het bedrijfsleven, maar nog lang geen monument.

Dat haar adviseurschappen bij de Amerikaanse bank Merrill Lynch en de veelbesproken online vervoersaanbieder Uber dit najaar aflopen, is voor haar geen reden om het rustiger aan te gaan doen.

‘Absoluut niet!’ zegt ze gedecideerd. ‘Daar komt gewoon wat nieuws voor in de plaats.’

Welke levensles heeft u het meest geraakt?

‘Een cynische les, helaas. Ik heb tijdens de Vietnamoorlog in 1972 het front bezocht, op uitnodiging van de Zuid-Vietnamese regering.

Ter plekke werd ik bijgepraat, met hulp van een vertaalster. Aan het eind van de eerste dag maakte zij me subtiel duidelijk dat ik een erg gekleurd beeld kreeg voorgeschoteld. Om het ware verhaal te kennen, ben ik met haar naar een kamp gegaan met hutjes van golfplaat en verder alleen modder.

In één hutje woonde een hoogzwangere vrouw met zes kleine kinderen, die allemaal aan het huilen waren. Ik zag in een hoek een Christusbeeldje staan en zei: “U zult wel veel steun ontlenen aan uw geloof!”

Waarop zij bitter antwoordde: “Mevrouw, ik heb geen tijd voor het geloof. Ik moet alleen zorgen dat we ook deze dag weer overleven.”

Op dat moment besefte ik hoe gauw je vanuit je veilige westerse perspectief geneigd bent ellende toe te dekken: “Doorzetten, dan komt het allemaal vast weer goed!”

Terwijl je veel meer onbevangen moet zijn en écht geïnteresseerd. Pas dan heb je kans om de wereld een beetje beter te maken.’

Met Neelie Kroes praten we verder over haar carrière, moederschap, oma zijn, het vrouwenhart en het doorbreken van rolpatronen. Nu in de winkel!

Beeld: Stef Nagel. Tekst interview: Monique van de Sande.

Elke week het laatste nieuws ontvangen in je mailbox? Het beste van Nouveau.nl, Máxima en cultuur voor leuke vrouwen met stijl. Schrijf je in

 

Vierentwintig vrouwen ontmoette Maria Goos de afgelopen anderhalf jaar voor Nouveau. Vrouwen die haar ontroerden en inspireerden. Deze maand nemen we afscheid van de scenarioschrijfster. We blikken terug en vooruit op haar leven dat zo ingrijpend is veranderd. 'Ik werd teruggeworpen op mezelf, maar ik leef weer volop.’

Maria Goos heeft zichzelf de afgelopen jaren opnieuw uitgevonden. Haar leven stond na haar scheiding, vijf jaar geleden, volledig op zijn kop. Maar het schrijven behoedde haar voor die diepe put waarin ze per se niet terecht wilde komen. Ze maakte van een aantal nadelen daadwerkelijk een voordeel.

Ze schreef toneelstukken, ging op reis, koesterde haar vrienden en haar volwassen dochters, verwelkomde een kleinkind en liet zich inspireren door de 24 vrouwen die ze voor 22 Nouveau-interviews ontmoette.

Het was een mooi avontuur

In haar sfeervolle huis in het drukke hart van Amsterdam blikt ze terug op anderhalf jaar, soms enerverende, ontmoetingen met bekende Nederlandse vrouwen. ‘Ik heb het zeer leuk en inspirerend gevonden; fantastische vrouwen ontmoet. Het was een mooi avontuur.’

Welk gevoel heb je aan die 22 interviews overgehouden?

‘Ze waren allemaal heel verschillend, maar een paar hebben diepe indruk op me gemaakt.

Is er een gemene deler te vinden in de vrouwen die je hebben geïnspireerd?

‘Ja, het vermogen je eigen geluk niet afhankelijk te maken van anderen…

Wat me intrigeert, zijn vrouwen die gretig leven. Ik heb een aversie tegen mensen die zichzelf van alles ontzeggen, die altijd maar bang zijn. Ik voel me het meest thuis bij mensen die zich loswrikken en risico’s durven nemen.

Het is inmiddels vijf jaar geleden dat je bent gescheiden van Peter Blok, heb jij je voor je geluk in de 33 jaar dat jullie samen waren, ooit afhankelijk gemaakt van je man?

‘Ik heb nu in elk geval een veel groter gevoel van eigenwaarde dan toen ik getrouwd was. Het ging altijd wel erg om wat we samen uitdroegen. Dat we zo gelukkig waren, dat we zulke mooie producties maakten… Een boegbeeld van lang en gelukkig. Maar wie ik in essentie was, ben ik kwijtgeraakt.

Nu komt dat weer terug. Als je ineens wordt teruggeworpen op jezelf, ontdek je interessante dingen. Bijvoorbeeld dat een beetje van jezelf houden nog helemaal zo makkelijk niet is. Het gekke is dat ik dat nu beter kan dan toen ik nog getrouwd was.’

De liefde als keurslijf. Is daar niet aan te ontkomen?

‘Nou, die jaren met Peter waren ook een enorme verwennerij. Het idee dat je altijd wist dat er iemand intens van je hield. Maar je meandert in een langdurige relatie wel naar elkaar toe.

Je gaat bepaalde dingen doen en laten omdat de ander het wel of niet leuk vindt, omdat het niet handig is voor de gezamenlijke planning. Het is een soort jas die je aantrekt. Een warme jas, begrijp me niet verkeerd, maar niet jóuw jas. Die jas is bij mij nu uit en dat is toch wel fijn.’

Dat betekent niet dat je herinneringen een andere lading krijgen?

‘Nee, die koester ik. Ik heb van de jaren met Peter en de kinderen genoten, ik zie het als een geschenk.

Je houdt van een beetje onaangepast, dat kwam nog ter sprake in je interview met Wende Snijders. Bij welke vrouwen vond je dat?

‘Bij Loes Luca, zij is onaangepast en eigenzinnig. Best lastig om haar te interviewen, want ze is een van mijn beste vriendinnen. Dat gold ook voor Hedy d’Ancona. We zien elkaar nog geregeld en het is altijd leuk met haar.

Welk interview vond je achteraf gezien het moeilijkst?

‘Dat met Sonja Barend, omdat ik haar al zo lang bewonder. Ik zag haar vanaf mijn zestiende op televisie, een wereld die ik niet kende. Zo’n mooie, leuke, goed geklede vrouw die het voor het zeggen had. Een rolmodel. Ik kon dat moeilijk van me af zetten.

Ik dacht: ik zit hier met Sonja Barend en ze zet koffie voor me. Als mijn moeder me nu zou kunnen zien….’

Zij was net zo onder de indruk van jou.

‘Haha, ja, dat heeft ze me later verteld, maar dat wist ik tijdens het interview niet.’

En dan Femke Halsema die niets over haar aanstaande burgemeesterschap mocht zeggen...

Femke heeft best stevige dingen gezegd in dat licht. Zoals: “Er wordt mij al snel een multiculturele meegaandheid toebedeeld, waardoor ik alles maar zou vergoelijken, maar dat is helemaal niet waar. Ik geloof in een sterke rechtsstaat, waarin je heel goed van elkaar kunt verschillen, maar je zult mij nooit horen zeggen dat de sharia een goed idee is of dat hoofddoekjes leuk zijn, want dat vind ik niet.’'

In wat voor fase ben je als vrouw?

‘Ik leef weer volop. Zonder mijn grote liefde, maar niet zonder liefde. Mijn leven is vól liefde. Liefde heeft een andere vorm gekregen. Ik heb vriendschappen met mensen die ik al veertig jaar ken, met wie ik me intens verbonden voel. Het is alleen maar hechter geworden.

Ik heb ook een heel sterke band met mijn dochters. De scheiding heeft me niet alleen maar dingen afgenomen, het heeft me ook veel gegeven. Het heeft me mijn zwaktes getoond, maar ook mijn kracht. De wereld ligt weer voor me open.’

Benieuwd naar heel het interview met Maria Goos en alle anekdotes over de bekende en inspirerende vrouwen die ze interviewde? Nu in Nouveau.

Beeld: Sacha de Boer, Stef Nagel, Anne Timmer

Elke week het laatste nieuws ontvangen in je mailbox? Het beste van Nouveau.nl, Máxima en cultuur voor leuke vrouwen met stijl. Schrijf je in