Gainsborough in his own words

Vanaf vandaag Rijksmuseum Twenthe de tentoonstelling over de schilder Thomas Gainsborough. Hij leeft in een periode van grote veranderingen in de Engelse cultuur en maatschappij. De moderne tijd breekt aan met stormachtige ontwikkelingen op het gebied van economie, wetenschap en techniek. Er ontstaat een ‘high society’ die de aandacht voor cultuur en het persoonlijke gevoelsleven centraal stelt. Gainsborough voelt de tijdgeest feilloos aan en weet hier op overtuigende wijze vorm aan te geven. Zijn werk is vol van gevoeligheid, van sensibiliteit. Hij breekt met de artistieke conventies en zorgt voor een kanteling in de Engelse schilderkunst: de aanzet tot de romantiek.

Dear Girls

Wanneer Thomas Gainsborough (1727-1788) zijn dochters Mary en Margaret in 1758 schildert zijn

Gainsborough
Gainsborough

de meisjes ongeveer tien en zes jaar oud. Mary rangschikt zorgzaam een plukje haar op het hoofd van haar jongere zusje Margaret die ons met een onschuldige blik vertederd aankijkt. Gainsborough geeft zijn liefde voor zijn dochters, zijn ‘dear girls’, vol overtuiging weer. Met een losse penseelvoering en vrije omgang van kleuren en vormen weet hij precies de juiste snaar te raken en zijn publiek te ontroeren. De zusjes houden de rest van hun leven een hechte band en wonen na de dood van hun beroemde vader lange tijd samen.

Het schilderij dat hun vader zo trots maakte wordt later in tweeën gehakt. Een deel gaat naar de acteur W.C. Macready, het andere naar John Forster, de latere biograaf van Charles Dickens. Na lang van elkaar gescheiden te zijn worden de twee zusjes in de 19e eeuw weer samengebracht. Het schilderij komt terecht in de collectie van het Victoria and Albert Museum en nu vormt dit portret één van de hoogtepunten in de tentoonstelling Gainsborough in his own words in Rijksmuseum Twenthe.

Thomas Gainsborough

Gainsborough is een vrijgevochten individu, gedreven door passie. In zijn brieven neemt hij geen blad voor de mond. Hij hekelt de ‘cursed face business’ van het portretteren waarbij hij ‘rich fools’ op hun paasbest moet presenteren. Veel liever wil hij genieten van het leven, landschappen schilderen en muziek maken. Een vrije, losse en affectueuze schilderstijl in zowel portretten als landschappen is het resultaat. The Painter’s Two Daughters is vol van genegenheid. Deze gevoeligheid, door de Engelsen ‘sensibility’ genoemd, maakt Gainsborough zich volledig eigen. In zijn portretten legt hij het karakter van zijn geportretteerden bloot. ‘Sensibility’ keert ook terug in de subtiele en warme benadering van de natuur in zijn prachtige landschappen. Hij gaat vrijelijk om met verf, kleur en penseel. Gainsborough is een man van de moderne tijd: een modern genie. Hij durft vrijuit gevoelig te zijn, hij durft te fantaseren en intiem te worden. Zo bevrijdt hij zijn kunst van artistieke conventies en legt hij de basis voor een nieuwe Engelse schilderkunst. Constable en Turner zijn ondenkbaar zonder Gainsborough.

Rijksmuseum Twenthe

De subtiele portretten van vrienden als David Garrick (National Portrait Gallery) en Joshua Kirby (Victoria and Albert Museum) en opdrachtgevers als de Duke en Duchess of Montagu (Duke of Buccleuch) hangen naast de grandioze portretten ten voeten uit van Johann Chistiann Fischer (Royal Collection) en Sir Edward Turner (Wolverhampton Arts Gallery). Grootse landschappen als Wooded Landscape (National Trust) en Landscape with Figures (Manchester City Galleries) laten zijn overtuigende liefde voor de natuur zien. Tot slot stralen de krachtige Abel Moysey (Gainsborough’s House), de vertederende Cottage Door with Girl and Pigs (Colchester and Ipswich Museum Service) en het geweldige portret van zijn vrouw (Gemäldegalerie Berlin) van intimiteit, passie en ‘sensibility’. Het Engeland van de 18de eeuw wordt getoond aan de hand van onder andere een stoompomp, een elektriseermachine en globes (Museum Boerhaave) en prachtige boeken (KB), kostuums en muziekinstrumenten (Gemeentemuseum Den Haag). In Enschede zal de wereld van Thomas Gainsborough te zien zijn. Dit is de wereld van een modern genie; de wereld van één van de grootste kunstenaars die Engeland gekend heeft.

Internationale collecties

Naast werk uit Rijksmuseum Twenthe en Gainsborough House worden werken getoond uit andere internationale collecties.  Al hoewel Gainsborough zijn landschappen 'little Dutch Landskips' noemde, heeft hij zelf nooit een stap op deze bodem gedaan. Het is daarom tijd voor Gainsborough om naar Nederland te komen en voor Nederland om kennis te leren maken met deze bijzondere persoonlijkheid die zichzelf onsterfelijk maakte in zowel woorden als schilderijen.

Informatie

Rijksmuseum Twenthe
Lasondersingel 129-131
7514 BP  Enschede
http://www.rijksmuseumtwenthe.nl