Wandeling 3 – Diemen

NIEUWE NATUUR OP OEROUDE BOSGROND

Diemer Bos

Route: Start P Muiderstraatweg, Diemen (gratis)
Lengte: 7,1 km
Horeca: House of Bird, ma-zo 10–17 uur (houseofbird.nl)
Tip: zorg voor hoogsluitende schoenen. Honden aangelijnd, tenzij anders vermeld

Korte versie
Na de brede dreef bij de ingang wandel je over smalle bospaden richting de Stammerdijk, die je naar de open weilanden in het oostelijke deel van het natuurgebied brengt. Het graspad door een moerasbos in wording stelt daar iets hogere eisen aan je schoesel. Een laan met imposante abelen leidt je via een viaduct onder de A9 naar het recreatieve gedeelte van het bos. Hier wachten watertjes met rietvelden, een speelbos, grazige weilanden en een bijzonder vogelhuis.

Het stedelijk gebied breidt zich gestaag uit. Hand in hand daarmee worden groengebieden tot ontwikkeling gebracht waar de stedeling in de vrije buitenlucht kan recreëren. Door te wandelen bijvoorbeeld.

Start
Loop langs infozuil TOP Diemerbos het gebied Gaasp en Diem in. Bij kp51 RD richting kp52.
Het Diemerbos is een voorbeeld van zo’n jong, voor de stedeling ingericht natuurgebied. Waar zich begin jaren negentig nog een waterrijk poldergebied uitstrekte, ligt nu een gevarieerd bosgebied met brede lanen, smalle bospaden, natuur- en recreatieweilanden en een avontuurlijk speelbos voor kinderen.

Route
Bij kp52 RA, via kp53 naar kp48.
Dat hier bij Diemen eeuwen geleden ook al een bos stond, bleek tijdens graafwerkzaamheden in de jaren negentig. Uit de grond kwamen enorme eikenstammen tevoorschijn die afkomstig zijn uit een moerasbos dat hier een eeuw of zeven geleden heeft gestaan. In november 1421, toen Holland en Zeeland getroffen werden door de Sint-Elisabethsvloed en grote delen van het land onder water verdwenen, werd dit moerasbos bij Diemen door de golven verzwolgen. De eiken zonken weg in het veen, dat ze hermetisch inpakte. Doordat er geen zuurstof bij kon komen, zijn de stronken eeuwenlang bewaard gebleven. Nu liggen ze op verschillende plekken langs de paden in het bos. Aan de vondst van deze oeroude stammen hebben de hoge wandel- en fietsbrug rechts en het pad waarover je het bos in loopt, de naam Veeneikbrug en Veeneikpad te danken.

Route
Bij kp48 RA en via kp45 en kp41 naar kp38 (Stammerdijk).
Via de Stammerdijk volg je de Gaasp, het riviertje dat het Gein met de Diem verbindt. De dijk dankt zijn naam aan de Stammermolen, die een kleine kilometer terug aan de dijk stond en tussen 1905 en 1907 nog geschilderd werd door Piet Mondriaan, tijdens een van de uitstapjes die hij vanuit Amsterdam in het buitengebied maakte. De Stammermolen was in 1875 gebouwd ter ondersteuning van de Gemeenschapsmolen, iets verderop langs de dijk. De komst van een dieselgemaal in 1926 maakte de Stammermolen overbodig. Hij werd daarom in 1927 onttakeld. Alleen de romp staat er nog.

Route
Bij 38 LA ri kp21, Gaaspermolenpad.
Als je nog een klein stukje door loopt over de dijk, kun je een kijkje nemen bij de Gaaspermolen, een van de oudste nog functionerende poldermolens in het gebied rond Amsterdam.

Rond 1700 lagen hier achter de Stammerdijk acht verschillende polders, die elk apart bemalen werden. In 1707 werd besloten ze tot één grote polder samen te voegen. Om het waterpeil in de nieuwe Gemeenschapspolder te kunnen regelen, was datzelfde jaar hier aan de dijk de Gemeenschapsmolen gebouwd. Na de komst van het dieselgemaal, in 1926, wachtte de molen hetzelfde lot als de Stammermolen: het bovendeel werd verwijderd. Maar nieuwe tijden brengen nieuwe inzichten en toen het dieselgemaal in 1993 moest worden gemoderniseerd, besloot men de molen te restaureren. De werkzaamheden kwamen in 2003 gereed en sindsdien bemaalt de Gaaspermolen de polder zo veel mogelijk op eigen kracht. Een hulpmotor staat standby en kan in noodsituaties worden ingeschakeld.

Route
Gaaspermolenpad RD blijven volgen (kp21 negeren). Na bruggetje bij ANWB-wegwijzer LA Diemen / Amsterdam.

Route
Na 65 m bij kp22 RA ri kp23.
Hier, in het oostelijke deel van het Diemerbos, krijgt de natuur min of meer de vrije hand. In het voormalige poldergebied ontstaat daardoor een gevarieerd moerasbos dat bijzondere reptielen, vogels en zoogdieren aantrekt. De beheerders willen echter voorkomen dat het gebied geheel overwoekerd wordt door braamstruiken en bosschages en dan uiteindelijk geheel in een bos verandert. Door een uitgekiend maaibeleid ontstaan op sommige plekken rijke weidegebieden die een lust zijn voor het oog: er groeien niet alleen groene grassen, maar ook gele paarde- en boterbloemen, witte madelieven, rode zuring en uiteindelijk zelfs paarse bloemen zoals de pinksterbloem, de koekoeksbloem en orchideeën.

Dat hier hoogspanningsmasten staan, schrikt de vogels niet af. De kraaien niet, althans. Die kiezen de masten zelfs uit om er hun nest te bouwen. Wist je trouwens dat kraaien graag een vloertje in hun nest maken? Ze leggen het aan door in hun bek klei naar het nest te brengen. Zelf bouwen ze regelmatig een nieuw nest. De nesten die ze achterlaten, zijn in trek bij andere vogels. Roofvogels bijvoorbeeld. Die kunnen zo’n stevig vloertje wel waarderen.

Route
Bij kp23 LA Diemerbos in ri kp27. Bij 27 RA via viaduct onder de A9 door en bij kp28 RD via kp43 naar kp46.
Het Diemerbos is onderdeel van de Diemerscheg, een aaneenschakeling van bossen, veenweidegebieden, ruigten en watertjes in de gemeentes Diemen, Gooise Meren, Weesp en Amsterdam. Zoals de beheerders van de polders die in 1707 in de Gemeenschapspolder opgingen, besloten om samen te werken, willen de gemeentes anno nu het gebied tussen de stedelijke kernen gemeenschappelijk tot ontwikkeling brengen en toegankelijk maken voor de bewoners. Om de verbinding tussen de deelgebieden te verbeteren, die door het Amsterdam-Rijnkanaal, twee rijkswegen en het spoor van elkaar gescheiden worden, zijn enkele nieuwe onderdoorgangen aangelegd, zoals het viaduct hier onder de A9.

Route
Bij kp46 LA ri kp47.
Ten westen van de A9 heeft het Diemerbos een minder ruig karakter. Met aandacht voor de natuur staat in dit gedeelte het recreëren centraal. Zo kunnen kinderen zich uitleven in het Banjerbossie, waar ze hutten kunnen bouwen, klimbomen kunnen bedwingen en allerlei voorzieningen tot hun beschikking hebben, zoals een tokkelbaan, trekpontje en een klankboot.

Het recreëren doet vooralsnog geen afbreuk aan de natuurwaarde. Behalve vogels als de rietzanger en de ijsvogel, komen in het Diemerbos enkele bijzondere soorten libellen voor. De vroege glazenmaker bijvoorbeeld, die – met zijn oranjebruine borst, dito achterlijf en smaragdgroene ogen – tot ruim 60 mm groot kan worden. De vrouwtjes zetten hun eitjes een voor een af op planten aan de waterkant. Daar brengen de larven de eerste winter van hun leven door. Eind mei, begin juni komen ze als volwassen libellen tevoorschijn. Na de paring en het afzetten van eitjes voor een nieuwe generatie, zijn hun dagen dan alweer geteld.

Route
Na 170 m ter hoogte van de houten libelle (links) RA (rode pijl volgen) en bij kp47 RA ri kp52.
Aan het einde van de route staat een vogelhuis van bijzondere afmetingen. Het is het onderkomen waar de bierbrouwers Rik en Ralph zijn neergestreken. Na hun succesvolle start als brouwers gingen ze op zoek naar een plek waar ze hun gedroomde proeflokaal konden bouwen. Ze vonden die plek in het Diemerbos waar ze, vlak bij de ingang, een horecagelegenheid bouwden die door zijn duurzame bouw, ruime terras en inpassing in de natuur helemaal aan de eisen van deze tijd voldoet.

Route
Bij kp52 RD ri kp51 en P.