Wandeling 2 – Amsterdam / Amstelveen

EEN RECREATIEF PARKGEBIED IN DE POLDER

Het Amsterdamse Bos

Route: Start P Meerzicht, Bosbaanweg 16, Amstelveen
Lengte: 7,2 km
Horeca: Boerderij Meerzicht, di-zo 10-19 uur (boerderijmeerzicht.nl), Grand Café de Bosbaan, di-zo 10-16 uur (debosbaan.nl)
Tip: vanuit Amsterdam is de route bereikbaar via Veerpont Nieuwe Meer, 15 apr-15 okt za 12-18, zo 11-19 uur om het kwartier één afvaart.
Honden aangelijnd, tenzij anders aangegeven

Korte versie
Een dijkpad voert je langs polder Meerzicht door een oer-Hollands landschap naar de Bosbaan. Aan het einde daarvan wacht het monumentale Botenhuis. Hierna doorkruis je het door mensenhanden aangelegde parkbos en geniet je op de Heuvel van enkele mooie vergezichten. Via enkele bijzondere bruggen voert de route je vervolgens langs het Bostheater terug naar het startpunt.

In 1928 besloot de Amsterdamse gemeenteraad dat er een park moest komen waar de stadsbevolking kon recreëren. Het moest sportfaciliteiten bevatten, zoals een roeibaan, speelweiden en sportvelden, en groot genoeg zijn om een flink eindje te kunnen wandelen. Duitse volksparken en de Engelse landschapsstijl – waarin waterpartijen, bruggen, grasvelden, glooiende heuvels en slingerpaden de hoofdingrediënten zijn – dienden als inspiratie.

Start
Loop vanaf P richting Boerderij Meerzicht. Bij fonteintje links aanhouden, ri Bezoekerscentrum (geel 3).
Sinds de 17e eeuw klotste het water van de Nieuwe Meer tegen de Koenenkade. Pas na de drooglegging van de Haarlemmermeer in 1852 werd het oeverland ten noorden van de kade ingepolderd. Aan de rand van de nieuwe polder, pal tegen de Koenenkade aan werd in 1857 boerderij Meerzicht gebouwd. Tachtig jaar lang werd er geboerd, maar toen het poldergebied eind jaren 1930 tot een recreatiepark werd omgetoverd, moest het roer om. Dat lukte wonderwel: de theeschenkerij van de familie Van Duijnhoven groeide uit tot een bekende attractie en geliefd smulparadijs.

Route
Op het kruispunt bij Boerderij Meerzicht RD, asfaltpad richting Veerpont Nieuwe Meer (geel 1).
Je wandelt over de oude oeverlanden van de Nieuwe Meer. Vóór de drooglegging van de Haarlemmermeer overstroomde dit gebied nogal eens. De ondergrond was zompig en begroeid met ondoordringbare wilgenbossen. Links van de weg kun je zien hoe dat moerasbos er ongeveer uit moet hebben gezien. Na 1852 kon het gebied eindelijk worden ingepolderd. Eerst werd dit dijkje er omheen gelegd. Daarna werd het omdijkte gebied drooggemalen en kon de ontginning beginnen. Tot de dag van vandaag heeft de polder zijn oud-Hollandse karakter behouden. In het voorjaar bloeien er talloze weidebloemen en poldervogels als de tureluur, grutto en kievit zijn er vaste gasten.

Route
Bij veer RA met weg mee en via klaphek het natuurgebied in.
Aan het einde van de 19e eeuw kregen stedelingen voor het eerst de beschikking over vrije tijd. Wandelen werd een populaire activiteit en het buitengebied een geliefde bestemming. Amsterdammers wandelden graag langs de Schinkel de stad uit en dan een eindje over de Koenenkade om van het weidse polderland te genieten. Voor educatieve doeleinden waren de polders langs de Koenenkade geliefd bij de enthousiaste natuurliefhebber en onderwijzer Jac. P. Thijsse. Op weekdagen kon je hem hier aantreffen te midden van een schare leerlingen. Gewapend met een vlindernet trok hij het veld in om hun ‘kennis der natuur’ bij te spijkeren. Het gebied is Thijsse altijd dierbaar gebleven. Hoewel hij in 1908 al opperde dat er aan de rand van Amsterdam een groot bos moest komen, heeft hij zich, toen de plannen voor de aanleg van een bospark hier in de polders concreet werden, ingespannen om de noordrand van het gebied te bewaren. Het is voor een belangrijk deel aan hem te danken dat het gebied ten noorden van de Bosbaan zijn oude karakter heeft behouden.

Route
Na klaphek fietspad oversteken en LA, grindpad langs fietspad (Koenenpad). Op driesprong tussen bomen RA en LA, grindpad langs de Bosbaan.
De grote werkloosheid van de jaren 1930 schiep nieuwe mogelijkheden om de plannen voor de aanleg van een stadsbos te verwezenlijken: door werklozen bij toerbeurt een week of tien aan het project te laten werken en hen in ruil daarvoor een paar gulden extra steun te geven, zou men twee vliegen in één klap slaan. De werkzaamheden begonnen in 1934. Als eerste werd de Bosbaan gegraven: een roeibaan van 2 kilometer met een uitloop van 200 m. Er reed alleen een treintje met kiepkarretjes, verder werden alle werkzaamheden met de spade en een kruiwagen verricht. Waarom machines inzetten als arbeidskrachten zo ontzettend goedkoop zijn?

Route
Na ophaalbrug rechts aanhouden. Blijf de oever volgen. Na tribune KNRB-gebouw direct voor bruggetje LA. Einde wandelpad RA, via het terras langs Grand Café Bosbaan.

Aan de oostzijde van de Bosbaan verrees omstreeks 1936 het Botenhuis. Het ontwerp was van P. van Niftrik, een medewerker van de Dienst Publieke Werken. Het jaar daarop werd het nieuwe sportcomplex ingewijd: op 6 mei 1937 was het publiek vanaf de tribune op het dak getuige van de eerste officiële wedstrijd die op de Bosbaan geroeid werd.

Route
Einde terras brede trap af, even rechts aanhouden en bij wegwijzer LA, weg oversteken. Links langs de Boswinkel en RA voor houten beeld (‘Bron van Nieuw’) het bos in via het brede wandelpad rechts.

Na de voltooiing van de Bosbaan werd op 1 april 1937 besloten om ook de rest van het ‘Boschplan’ ten uitvoer te brengen. Nadat de benodigde onteigeningen waren geregeld, kwamen de tewerkgestelden weer in actie. Om de bomen een goede ondergrond te bieden, moest het goed gedraineerd worden. Daarvoor werden – wederom met de spade en een kruiwagen – talloze waterlopen en enkele vijvers gegraven. Voor wandelaars en fietsers werden paden aangelegd met een totale lengte van bijna 200 km en vanaf de Bosbaan naar het zuiden werden duizendend bomen geplant.

Route
Bij infobord Parkboswandeling RA (geel 2). Het bospad blijven volgen (afslag geel 2 negeren). Einde, op T-splitsing (met rechts een wit bruggetje), LA. Op kruising met fietspad RA, brede ‘driebaansbrug’ oversteken (Brug 551).

Het zal je niet ontgaan dat er in het Amsterdamse Bos veel bruggen zijn. Een groot aantal daarvan – 69 van de in totaal 116 bruggen – werd ontworpen door Piet Kramer, een van de belangrijkste architecten van de Amsterdamse School. Brug 551, de brede betonnen brug met aparte ‘rijbanen’ voor ruiters, fietsers en voetgangers, die hij al in 1940 ontwierp, werd in 1952 gebouwd. Opvallend is de zorgvuldig gesmede balustrade. Het nummer dankt de brug aan het Amsterdamse gebruik om elke brug in de gemeente een uniek identificatienummer te geven.

Route
Na brug LA, het wandelpad langs de weide blijven volgen. Verderop in bos tweemaal op Y-splitsing rechts aanhouden, de weg klimt naar het uitzichtpunt op de Heuvel.
De Heuvel is aangelegd met behulp van de grond die vrijkwam door het graven van de Bosbaan en de vijvers. Vanaf de top en het iets lager gelegen pleintje kun je goed zien hoe de ontwerpers door glooiende grasvelden, kronkelende waterlopen en de uitgekiende aanplant van boompartijen weidse zichtlijnen met mooie vergezichten creëerden.

Route
Trap af en op pleintje voor fonteintje RA langs paneel ‘Een aangelegd bos’ (blauwe route). Op kruispunt RD. Einde bij paaltje blauwe route RA. Einde LA, witte brug over.

Route
Direct na brug RA (blauwe route), langs de Grote Vijver en botenverhuur. Na bocht bij wegwijzer RA, de brug over ri Boerderij Meerzicht.
Piet Kramer ontwierp zijn bruggen vaak in kleine series. Binnen zo’n serie lijken de bruggen op elkaar, maar door in het ontwerp kleine variaties aan te brengen – al was het alleen maar in de vorm van de rode kapjes boven op de staanders – maakte hij elke brug uiteindelijk toch uniek. Op de houten hekbrug (Brug 522) aan de westkant van de Grote Speelweide zijn de rode kapjes goed zichtbaar. De brug, die aan het begin van de toegangsweg naar het Bostheater staat en moest kunnen worden afgesloten, werd in 1938 geplaatst. Een leuk detail zijn de banken aan de voorzijde: ze bieden ouders een zitplaats, terwijl hun kroost op het grasveld aan het ravotten is.

Route
Einde LA via het pad direct langs de houten wand bij het Bostheater. Na hek aan de voet van de heuvel RD. Op kruispunt bij brug 518 RD via wandelpad.

Route
Na brug (517) de weg oversteken (Nieuwe Meerlaan) en RA richting Boerderij Meerzicht en P.