Van Marokko tot Qatar: Arabische powerprinsessen

Qatar 

Sjeika Moza bint Nasser Al-Missned is de hoogopgeleide tweede echtgenote van sjeik Hamad bin Khalifa Al Thani van Qatar, die er drie vrouwen en vierentwintig kinderen op nahoudt. De eerste en de derde echtgenote spelen geen rol in het openbare leven. Moza daarentegen, geeft Qatar al jaren glamour en kleur in prachtige kleding en staat bekend om haar ‘soft power’. Ze is een diplomatieke dame die veel goeds heeft gedaan voor het imago van haar land. The Guardian omschreef haar eerder als ‘het verlichte gezicht van een diep conservatief regiem’.  

Tulbanden en Cartier  

Moza (66), verrassend rimpelvrij voor iemand van haar leeftijd (ze lijkt grootafnemer van fillers te zijn), is als oprichter en voorzitter van de Qatar Foundation een van de grootste filantropen in de regio en zet zich vooral in voor onderwijs aan kinderen in oorlogsgebieden. Een ziekenhuis voor vrouwen en kinderen in Doha kon rekenen op een donatie van 7,9 miljard dollar en hoewel ze ontkent dat ze een feminist is, praat ze openlijk en overtuigend over de lastige situatie van vrouwen in Qatar, een land dat snel moderniseert, maar ten opzichte van vrouwen wel verwachtingen heeft die alles behalve modern zijn. ‘Mensen denken dat om modern te zijn je afstand moet nemen van je erfgoed, maar dat is niet waar. Je kunt openstaan voor de moderne wereld en tegelijk trouw zijn aan je heritage.’ 

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Moza is eraan gewend dat men even stilvalt als ze ergens binnenkomt. Ze opereert op het wereldtoneel in gekuiste haute couture, beeldschone tulbanden en heel veel Cartier. Ze weet precies wat er op modegebied in Parijs en Milaan gebeurt, heeft een onbeperkt budget, verlaagt zich niet tot front row zitten en is het soort cliënt dat een privéafspraak krijgt in de salons van Dior, Schiaparelli, Armani en Valentino. Ze draagt ook veel designers uit de eigen regio, zoals Wadha en Ulyana. Over haar vaak spraakmakende looks zegt ze dat ze liever wil worden herinnerd om haar inzet voor onderwijs, maar dat het ‘wel kan helpen’ om de aandacht op een onderwerp te vestigen. 

Besluitvaardig 

En hoe. Forbes riep haar tot tweemaal toe uit tot een van de honderd machtigste vrouwen ter wereld en Moza kreeg ook al meerdere keren de ‘best dressed’ accolade. Privé heeft ze eveneens aardig wat invloed. Hamad en zij kregen vijf zonen en twee dochters. In 2013 moedigde Moza haar man aan om met pensioen te gaan, wat hij prompt deed. Hij had toen al wat gezondheidsproblemen (Hamad is nierpatiënt en nooit helemaal genezen van een beenbreuk) en ze wilde nog een tijdje van hun leven samen kunnen genieten zonder de druk van het regeren. Hun tweede zoon Tamin is nu de emir van Qatar (van de andere potentiële opvolgers ‘speelde de een teveel en bad de ander teveel’ aldus hun vader). Moza prees de beslissing van haar man uitbundig, hoewel ze het natuurlijk allemaal zelf zo had bedisseld.  

Jordanië 

 Nog een slagje moderner is koningin Rania van Jordanië, die al sinds 1993 een liefdevol partnerschap onderhoudt met de huidige koning Abdullah. In hun tijd samen maakten ze korte metten met ‘hoe het heurt’ volgens de plaatselijke mores. Zo moest ze op hun trouwfoto’s nog zitten om niet boven hem uit te torenen, maar droeg ze later gewoon hoge hakken. Het kan hem echt niet schelen dat ze langer is. Ook Rania zet zich vrij fanatiek in voor onderwijs voor alle kinderen en kinderrechten, onder andere via Unicef en de VN: ‘Hun welzijn zou boven politieke agenda’s en culturele taboes moeten staan’. 

 Straaljagerpiloot 

Rania en Abdullah hebben twee zonen, twee dochters en twee kleindochters. De jongste dochter, prinses Salma, mag zich ook in het rijtje Arabische powerprinsessen scharen. Zij werd in 2020 de eerste vrouwelijke straaljagerpiloot van de Jordaanse luchtmacht, een mijlpaal in haar militaire carrière. Ze studeerde aan de Royal Military Academy Sandhurst in Groot-Brittannië en werd benoemd tot luitenant van de Jordaanse strijdkrachten. Salma is een voorbeeld voor veel jonge vrouwen in Jordanië en inspireert hen om hun ambities na te streven, ook in niet-traditionele rollen: ‘Er is veel meer mogelijk dan je denkt, als je het goed uit kunt leggen’.  

 Misvattingen  

Dat laatste heeft ze van haar moeder. Rania spreekt zich regelmatig uit over het belang van dialoog tussen culturen en religies, om wereldwijd begrip, tolerantie en acceptatie te bevorderen. En de koningin zet haar positie in om misvattingen over de Arabische wereld in het Westen recht te zetten. Met meer dan 28 miljoen volgers op de socials deelt ze makkelijk haar denkbeelden, maar geeft ze ook regelmatig een kijkje in haar privéleven dat vooral om haar man en haar gezin draait. Of ze nu een online meeting heeft met een kleindochter op schoot of zich uitspreekt voor de kinderen in Gaza, Abdullah zal haar geen strobreed in de weg leggen: ‘Ik vertrouw haar volkomen en ik deel haar zorgen’. 

Marokko 

In Marokko zijn het de zussen van koning Mohammed V die voor de soft power zorgen sinds zijn scheiding van Lalla Salma, de moeder van zijn twee kinderen. Lalla Meryem, Lalla Asma en Lalla Hasna staan bekend om hun fraaie traditionele kleding, maar dragen net zo goed mooie powerpakken (Meryem is dol op Jacquemus, Hasna draagt beeldige mantelpakjes) en vertegenwoordigen hun broer zowel in het binnenland als in het buitenland. Ze zetten zich allemaal in voor onderwijs en zijn ook niet verlegen om de rechten van meisjes en vrouwen onder de aandacht te brengen. 

Bekijk ook

Zo gaat het nu met Farah Diba, voormalig keizerin van Perzië (Iran) | Nouveau

Elegant, wereldwijs en vooruitstrevend: Farah Diba Pahlavi, de weduwe van sjah Mohammad Reza Pahlavi, is nog altijd een vrouw die tot de verbeelding spreekt.

Saoedie-Arabië  

Zo zijn er meer powerprinsessen die aan de weg timmeren: Adila bint Abdullah Al Saud is lid van de Saoedi-Arabische koninklijke familie. Toen haar vader Abdullah koning was, was ze een van de weinige vrouwen met een publieke rol. Ze pleitte voor meer aandacht voor vrouwenrechten, de aanpak van huiselijk geweld tegen vrouwen en het recht van vrouwen om hun rijbewijs te halen. Sinds 2018 is de wet aangepast, zodat vrouwen zelf mogen rijden. ‘Ik ben maar een deeltje van de hele maatschappij en ik geef mijn persoonlijke mening,’ zegt ze, ‘maar we kunnen niet meer terug. We moeten liberaler worden en we moeten veranderen.’  

Fashionista Deena 

Prinses Deena Aljuhani Abdulaziz is een Saoedisch mode-icoon, de ex-hoofdredacteur van de Arabische Vogue en momenteel eigenaar van D’NA, een keten waar je alleen fashion kunt kopen als je door de ballotagecommissie (Deena zelf) bent goedgekeurd. ‘De moslimgemeenschap verschilt in feite niet van andere gemeenschappen,’ zegt ze. ‘Moderne moslima’s zijn heel modebewust. In de afgelopen tien jaar zijn vrouwen in het Midden-Oosten enorm trendgevoelig en stijlgericht geworden. Luxe merken spelen daar steeds meer op in door speciaal voor deze markt ontwerpen te maken. Daarom werk ik vaak samen met designers om hun catwalklooks aan te passen voor mijn cliënten.’ 

Royal ambassadeur  

Ook prinses Reema bint Bandar Al Saud is lid van de Saoedische koninklijke familie. Zij is in eigen land aanjager van sportfaciliteiten voor vrouwen en sinds 2019 ambassadeur in de Verenigde Staten, de eerste vrouw in de geschiedenis van het land die elders ambassadeur werd. Ze staat bekend als een van de meest genuanceerde leiders op het gebied van Midden-Oostenkwesties en ook wel een beetje als iemand die geniet van mooie dingen: ‘Meer is meer, zolang het maar gebouwd is op vriendelijkheid en gulheid’. 

‘Ik geloof dat vrouwen in Saoedi-Arabië worden onderschat, maar dat komt niet doordat mensen hun levendigheid, talent en vastberadenheid niet zien,’ zegt ze ook. ‘Het komt, denk ik, doordat de wereld moeite heeft om ons los te maken van het verhaal dat historisch over ons is geschreven. Ik kijk uit naar de dag dat ‘de Saoedische vrouw’ niet langer het verhaal ís, maar simpelweg staat voor een ‘fenomenale prestatie’ – los van geslacht.’ 

Verenigde Arabische Emiraten  

Prinses Mahra bint Mohammed bin Rashid weet wel iets van powermoves. Deze royal shopaholic is een dochter van emir Mohammed bin Rashid al-Maktoum van Dubai. Haar zeer rijke en zeer machtige vader is tevens minister-president, vicepresident en minister van defensie van de Verenigde Arabische Emiraten (VAE). Mahra verloofde zich in maart 2023 en trouwde in juni 2023 met haar verre neef sheikh Mana Al Maktoum. Samen kregen ze een dochtertje, dat ze ook Mahra noemden.  

‘Liefste echtgenoot, aangezien jij druk bezig bent met ander gezelschap, spreek ik hierbij onze echtscheiding uit’ 

Mana bleek chronisch ontrouw te zijn en Mahra pikte dat niet langer. Op Instagram kondigde ze vorig jaar aan dat er een einde was gekomen aan haar huwelijk. ‘Liefste echtgenoot, aangezien jij druk bezig bent met ander gezelschap, spreek ik hierbij onze echtscheiding uit,’ schreef ze in een bericht op Instagram. ‘Ik scheid van je, ik scheid van je, en ik scheid van je. Zorg goed voor jezelf, je ex-echtgenote.’ 

Met dank aan de emir 

Door de zin ‘Ik scheid van je’ drie keer te herhalen, leek ze gebruik te maken van de zogenaamde ‘triple talaq’, een eeuwenoud gebruik in de islamitische wereld waarbij moslimmannen van hun vrouwen kunnen scheiden door dat simpelweg drie keer verbaal te uiten. ‘Triple talaq’ is volgens de islamitische wetgeving echter geen optie voor vrouwen: zij kunnen alleen een echtscheiding aanvragen via de rechtbank en moeten daarbij ook een geldige reden opgeven om de scheidingsprocedure te starten. In dit geval bleek dat niet nodig: de emir koos de kant van zijn dochter, steunde haar beslissing en liet zijn overspelige schoonzoon onmiddellijk het land uit zetten.  

Blije dochter  

Na zijn verbanning postte Mahra een veelbetekenend bericht aan haar vader: ‘Lieve vader, dank je voor je steun, dank je voor je liefde’, schreef ze op Instagram. ‘Bedankt dat je een nieuw tijdperk hebt ingeluid, dat laat zien dat er voor iedereen gerechtigheid is. Mijn respect en liefde voor jou.’ Met de prinses gaat het intussen prima. Ze is dol op haar dochtertje, over wie ze de volledige voogdij kreeg, hoewel de regels ter plekke voorschrijven dat de vader de wettelijke voogdij behoudt na een scheiding. Het zal helpen dat haar vader de emir is, maar toch: dit was een sterk staaltje emancipatie waar je het niet zou verwachten.  

Werk aan de winkel 

Prinsessen lijken op het gebied van emancipatie door hun koninklijke connecties een streepje voor te hebben in het Midden-Oosten. Aan de rechten van gewone vrouwen valt nog veel te verbeteren, volgens Amnesty International. Vrouwen en meisjes krijgen in Saudi-Arabië bijvoorbeeld nog altijd te maken met diepgewortelde discriminatie. Ze zijn wettelijk ondergeschikt aan de man, onder meer als het gaat om huwelijk, echtscheiding, zeggenschap over kinderen en erfenissen. Ook in andere landen in het Midden-Oosten valt er nog veel te winnen op het gebied van vrouwenrechten.