Silvia van Zweden: chic van buiten én van binnen

Een hostess in blauwe dirndl bij de Olympische Spelen van 1972 wordt de geheime vriendin van de Zweedse troonopvolger. Met zo'n start is het geen wonder dat het leven van Silvia van Zweden (82), à la series als The Crown, Harald & Sonja en Máxima, wordt verfilmd. Ook omdat het een sprookje met nogal wat menselijk drama is.

Half Braziliaans

Silvia Sommerlath is geboren in Heidelberg. Haar moeder was Braziliaans, haar vader Duits en ze had drie broers. Vanaf haar vierde tot haar dertiende woonde ze met haar gezin in São Paulo. Daarna in Düsseldorf. Ze volgde een tolkenopleiding in München en kon dankzij haar talenknobbel - ze sprak Duits, Portugees, Spaans, Frans en Engels - aan de slag als vip-hostess bij de Olympische Spelen in München in 1972. Ze was jong, knap en droeg een dirndl met witte kniekousen om de Beierse identiteit onder aandacht te brengen. Kroonprins Carl Gustaf van Zweden, destijds nogal een playboy, was ook in de stad en viel als een blok voor haar.

Verliefd op de kroonprins

Hij was 26 en al bijna even lang troonopvolger. Zijn vader verongelukte toen hij negen maanden oud was. Pas op zijn zevende hoorde hij dat zijn vader dood was. Zijn jeugd stond volledig in het teken van zijn toekomstige rol. Het keurslijf moet hebben gekneld voor iemand met dyslexie en een introverte aard die het liefst alleen over het circuit racete. Silvia was alles wat hij niet was: vrij, extravert, iemand met een mening. Het was liefde op het eerste gezicht. Hij vroeg haar mee uit eten en nog diezelfde avond sprong de vonk over.

Silvia was alles wat Carl Gustaf niet was: vrij, extravert, iemand met een mening

In vermomming

Carl Gustaf: 'Ik wilde haar beter leren kennen. We hadden een fantastische avond, in een eenvoudig restaurant. We hebben zelfs gedanst. Het was geweldig. Er was gewoon een klik.' De relatie lag echter gevoelig, Silvia was niet van adel en geen Zweedse. Carl Gustafs grootvader, de toenmalige koning, was er pertinent op tegen. Maar voor het eerst van zijn leven deed Carl Gustaf niet wat er van hem werd verwacht. Hij haalde Silvia in 1974 toch naar Stockholm, waar ze in het appartement van zijn zus prinses Christina ging wonen en met pruiken op over straat ging om niet herkend te worden. 'Hij gaf me vier jaar om erover na te denken en om te ervaren hoe zijn leven was', zegt ze. 'Ik wist waar ik aan begon. Ik hou van hem en ik wilde hem helpen.'

Bruid én koningin

Het duurde drie jaar voordat ze samen gefotografeerd werden. De omstandigheden waren intussen veranderd. Carl Gustaf was in 1973 koning van Zweden geworden en maakte zelf wel uit met wie hij trouwde. Dat het jawoord toch pas in 1976 werd gegeven - de bruid droeg Dior - kwam door de oerconservatieve hofhouding die de verloving tegenwerkte. De koning was niet onder de indruk: 'Ik wist dat ze de ware was vanaf het eerste moment', zegt hij. 'Ik was verrast door hoeveel talen ze sprak, hoe georganiseerd ze was en hoe graag ze anderen hielp. Ze was perfect voor de rol van koningin. Ze was ook al weleens in Zweden geweest en had een geweldige familie. Wat wilde ik nog meer?'

Eenzame rol

Voor Silvia was de overgang enorm. De meeste burgermeisjes krijgen jaren de tijd om te wennen aan het hof, zij werd door haar huwelijk meteen koningin van Zweden. 'Ik voelde me vaak alleen', zegt ze daarover. Prinses Sybilla, de moeder van de koning, leefde niet meer en ook koningin Louise was er niet meer om de taken van een koningin uit te leggen. Gelukkig was prinses Christina er. 'Ik heb veel steun gekregen van mijn schoonzusje.' En van haar man, die haar met raad en daad bijstond en hielp een geliefde koningin te worden. Hij was geweldig. Hij drukte me op het hart: 'Zeg wat je denkt, leg uit wat je wilt en zeg wat je gaat doen.'

Aardige vrouw

Het werd een gelukkig huwelijk dat drie kinderen opleverde: kroonprinses Victoria (1977), prins Carl Philip (1979) en prinses Madeleine (1982). Carl Gustaf ontdooide zichtbaar als echtgenoot en vader. Silvia gaf de monarchie glamour; ze weet wat een baljapon en een diadeem voor een koningshuis kunnen doen. De Zweden sloten haar in hun hart en zij vond haar draai als moeder en het gezicht van vele goede doelen. Als iets haar tekent als mens, is het wel haar vriendelijkheid; ze heeft het Zweedse koningshuis een aanzienlijk minder gereserveerd imago gegeven. Zo knuffelt ze haar eigen kinderen en kleinkinderen veel en graag en is ze ook benaderbaar in haar werk.

All in the family

Haar man prijst onder andere de manier waarop ze een hechte familie weet te creëren. Waar eerdere generaties Bernadottes erg naar binnen gericht waren, hebben de kinderen van Silvia en Carl Gustaf uitstekende contacten met de Duitse kant van de familie, dankzij logeerpartijen over en weer, wat hen een bredere kijk op het leven heeft gegeven. Haar liefde voor haar dierbaren blijkt ook uit het feit dat ze in de jaren negentig redelijk geruisloos jaren voor haar moeder zorgde, toen die dat door dementie niet meer zelf kon. 'Dit soort zaken vormt een gezond tegenwicht voor mijn werk als koningin dat ik ook heel belangrijk vind', zegt ze. 'Veel keuzes maak ik met mijn hart.' Over de eentonige kant van haar leven als koningin: 'Niets is zo saai dat je er niet naar kunt luisteren. Als je niet luistert, wordt het nog saaier.'

Zorgen om Victoria

Ging er dan nooit iets mis? Jawel, Silvia bracht halverwege de jaren negentig haar eigen fixatie met het perfecte plaatje (slank, mooi, verzorgd, nog altijd geen grijze haar te bekennen) deels over op haar oudste dochter. Prinses Victoria was toen achttien en stond enorm onder druk als troonopvolger. 'Het voelde alsof alles in mijn leven en om me heen door anderen werd bepaald. Het enige waar ik controle over had, was het eten dat ik tot me nam.' Silvia zorgde er toen voor dat haar dochter tijdelijk uit de spotlights kon verdwijnen. Victoria ging studeren aan de Amerikaanse universiteit Yale en liet zich behandelen voor anorexia.

Bekijk ook

Een romcom-begin en een tragisch einde: het bewogen leven van Grace Kelly | Nouveau

Walther Sommerlath

Niet lang daarna kwam er een nieuw barstje in het sprookje van de Bernadottes. In 2022 berichtte een krant dat Silvia's vader Walther Sommerlath in 1934 (toen hij in Brazilië woonde en werkte voor een Duitse staalfabriek) lid was geworden van de buitenlandse tak van nazipartij NSDAP. Silvia liet toen zelf onderzoek doen naar de rol van haar vader. 'Ik kon het eerst niet geloven, maar toen ik het bewijs zwart op wit zag staan, moest ik het wel accepteren.' Ze zette er in 2011 een streep onder. 'Het is inmiddels dertig jaar geleden dat hij is overleden, dus voor mij is het nu genoeg. Ik wil tegen de Zweedse bevolking zeggen dat ik er vrede mee heb. Ik weet dat mijn vader niet de persoon is die men van hem heeft gemaakt.'

Gerommel 'en famille'

Intussen had ze zorgen over haar adolescente kinderen. Victoria had een relatie met haar personal trainer Daniel Westling, een match die Carl Gustaf totaal niet zag zitten. Carl Gustaf was blijkbaar even vergeten hoe men ooit anti-Silvia was geweest. De kroonprinses stond intussen een stuk steviger in haar schoenen en ging doodleuk samenwonen in een appartement in Stockholm, wat voor spanningen zorgde. Carl Philip studeerde design in de Verenigde Staten waar hij zijn status als 'knapste prins ter wereld' uitbuitte. En Madeleine zat in haar wulpse 'wie doet me wat?'-fase en haalde vaker de tabloids dan de hele familie bij elkaar. Zoals Silvia destijds zuinigjes zei: 'Het is goed dat ze zichzelf leren kennen.'

Bedrogen door haar man

De grootste crisis moest toen nog komen. Rond 2010 kampte de koning met een midlifecrisis. Hij frequenteerde nachtclubs met types die niet door een koninklijk antecedentenonderzoek zouden komen. In striptenten zat hij in bubbelbaden met uitzicht op 'modellen'. En als kers op de midlifetaart had de koning ongeveer een jaar een affaire met Camilla Henemark, de wulpse zangeres van Army of Lovers. De koning was 'zo verliefd als een tiener' en wilde 'met Henemark naar een onbewoond eiland verhuizen'. Hoe vernederend het ook voor haar was, Silvia zweeg chic tegenover de buitenwereld en zat het uit. Carl Gustaf kwam inderdaad tot inkeer en heeft er nooit over willen spreken. 'Wat er is gebeurd, is lang geleden. Ik heb met mijn familie gesproken en met de koningin. Samen hebben we besloten om deze bladzijde om te slaan en vooruit te kijken.'

Hoe vernederend de affaire van Carl Gustaf ook voor haar was, Silvia zweeg chic tegenover de buitenwereld en zat het uit

Drukke dame

Na alle stormen oogt haar leven nu rustiger, al is dat in haar rol een relatief begrip. Silvia's agenda is vol en ze reist veel. Hun kinderen trouwden, er kwamen negen kleinkinderen en in de woonvertrekken van Paleis Drottningholm verschenen kisten vol speelgoed en kinderboeken. 'Mijn man kan uren met ze bouwen, ik lees meer voor', zegt ze. 'Het is heerlijk ze in de buurt te hebben en op te zien groeien. We hebben het altijd erg druk, maar proberen er tijd voor te maken. Toch gaat het werk altijd voor.' 'Het is een mix van vreugde en nederigheid', zegt ze over haar rol als koningin. 'Er komt een hoop verantwoordelijkheid bij kijken. Het is een speciale roeping.'