De 'wond' van Klaas in Winter Vol Liefde: een psychologische blik op zijn zoektocht naar liefde

Het belangrijkste inzicht is dat Klaas het verlies van het leven met zijn vrouw nog niet volledig verwerkt heeft. Dit plotselinge verlies heeft hem destijds in een constante staat van paraatheid gebracht. De psycholoog noemt dit de overlevingsmodus. Simpel gezegd: zijn lichaam en hoofd zijn nog elke dag bezig met het verwerken van een groot verdriet, waardoor er eigenlijk geen ruimte is voor iets nieuws. En dat is de confronterende conclusie nu Klaas na Winter Vol Liefde met lege handen staat. Maar: toch is dit avontuur absoluut niet voor niets geweest en is Klaas een paar prachtige inzichten rijker.

Doorgaan in de overlevingsmodus

"Eigenlijk heeft hij de hele tijd zo in de alertstand gestaan," legt De Jong uit als we haar spreken over het verloop van zijn zoektocht. Dit betekent dat zijn zenuwstelsel constant 'aan' staat, klaar voor gevaar. Zie het als een alarm dat in zijn hoofd constant afgaat, waardoor hij schrikt van onverwachte dingen. Kun je je zijn heftige, lichamelijke reactie op de binnenkomst van de energieke Karine nog herinneren? De Jong vertelde ons eerder al dat dit een direct gevolg hiervan was. Ze verwoordt het scherp: "Hij leeft niet, maar hij is aan het overleven." Belangrijk om te weten is dat dit geen bewuste keuze is, maar een diepgeworteld beschermingsmechanisme "om niet opnieuw overspoeld te raken" door de pijn van het verleden.

De Illusie van de play-knop

Een van Klaas' grootste valkuilen is het idee dat hij zijn leven, dat acht jaar geleden abrupt stopte door het overlijden van zijn vrouw, gewoon weer kan hervatten. Alsof het leven een film is die hij op pauze heeft gezet. Hij verwoordt dit ook zo naar Saskia, als ook zij het onvermijdelijke gesprek voeren over de lastige situatie die wordt gecreëerd door de duizenden kilometers afstand. "Hij had het idee: ik druk op 'play' en dan gaat alles weer verder zoals het was," zegt de psycholoog. "En dat is natuurlijk niet zo." Dit blijkt uit zijn wens dat een vrouw direct haar koffers pakt en zijn leven in Oostenrijk binnenstapt. Hij zoekt niet zozeer een nieuw begin, maar een voortzetting van hoe het altijd al was.

De psycholoog deelt hierover: "Maar als 'verder gaan' betekent de leegte opvullen die toen ontstond, komt een nieuwe partner in een moeilijke positie. Dan wordt zij onbewust gevraagd te herstellen wat verloren ging." Een nieuwe vrouw moet dan een soort 'pleister op de wond' zijn, en dat is een onmogelijke taak.

Bekijk ook

Agenda’s in de aanslag: op déze datum is de spraakmakende reünie van Winter Vol Liefde te zien | Nouveau

Liefde is geen businessplan

Klaas' vraag aan de vrouwen om een duidelijk plan te hebben en naar Oostenrijk te vertrekken, komt voort uit zijn behoefte aan controle. Een plan geeft een gevoel van veiligheid voor iemand die de bodem onder zijn voeten vandaan heeft voelen slaan. Maar liefde laat zich niet in een schema persen. Zowel Barbara als Saskia hebben kinderen en een leven in Nederland dat ze niet meteen willen achterlaten. Voor hen zou latten een logische vervolgstap zijn, maar dat is niet hoe Klaas het voor zich ziet.

Saskia's grote cadeau

Het keerpunt voor Klaas kwam door de eerlijke en directe feedback van Saskia. Zij durfde te benoemen wat er werkelijk speelde: "Je bent gewond, Klaas, en je zit nog in de overlevingsmodus."

Dit was geen kritiek, maar een cadeau voor Klaas. Ze gaf hem de spiegel die hij nodig had om tot een cruciaal inzicht te komen: hij kan zijn leven niet zomaar oppakken waar het acht jaar geleden stopte. Klaas ontkende het niet, maar accepteerde wat hij dankzij Saska 'in de spiegel' zag. Zijn mooie reactie vol zelfinzicht – "Ik moet daar iets mee" – is volgens de psycholoog de belangrijke eerste stap uit de overlevingsmodus. Hij erkent zijn wond, en dat is de enige opening naar echte genezing.

Ruimte voor een nieuw hoofdstuk

Wat nu? Als Klaas weer zal gaan daten, begint vaak een tweede rouwfase. De Jong legt uit dat je dan pas echt voelt dat de lege plek van een overleden partner nooit door iemand anders opgevuld kan worden.

De oplossing is niet het vullen van de leegte, maar het erkennen ervan. Je hoeft het verleden niet weg te stoppen, maar moet het juist een mooi plekje geven. "Het is essentieel dat zijn overleden vrouw een blijvende plek krijgt in zijn geschiedenis." De liefde stopt immers niet bij een overlijden. Pas als het verleden die erkende plek heeft, kan er ruimte komen voor een compleet nieuwe toekomst.

De hamvraag voor Klaas is nu, zoals de psycholoog het samenvat: "Wil hij beginnen waar hij nu staat, of verder waar het ooit stopte? Dat is een wereld van verschil." Het een is een poging tot reparatie van het verleden, het ander is het begin van een compleet nieuw hoofdstuk.