Balletdanseres Kseniia Novikova: 'Ik had een prachtig leven – totdat ik in februari 2022 wakker werd van de bombardementen'

‘We willen mensen eraan herinneren dat het nog steeds oorlog is in ons land. Maar we willen ook laten zien dat we veerkrachtig zijn en dat we nooit zullen opgeven,’ zegt de Oekraïense balletdanseres Kseniia Novikova (41). Zij woont sinds 2022 in Nederland, waar ze het Ukrainian International Ballet heeft opgericht. Dit dansgezelschap geeft een podium aan gevluchte Oekraïense dansers en stimuleert samenwerking tussen Nederlandse en Oekraïense choreografen. Kseniia werd geboren in Charkiv en droomde er op heel jonge leeftijd al van balletdanseres te worden. ‘Ik had eigenlijk twee dromen,’ lacht ze. ‘Ik wilde óf balletdanseres óf kosmonaut worden. Ook fantaseerde ik over een carrière als ballerina in een ruimteschip. Ik dacht: die kosmonauten vervelen zich natuurlijk, die kunnen wel wat afleiding gebruiken.

Mijn tante was balletdanseres en dankzij haar bracht ik een groot deel van mijn jeugd door in het theater van Charkiv. Ze nam me altijd mee naar danslessen, repetities en voorstellingen. Mijn ouders waren musici, maar het was geen gezellige jeugd. Ze hadden altijd ruzie en als kind dacht ik natuur - lijk dat dat mijn schuld was. Toen ik negen was, ging ik naar de balletacademie in Kiev. Ik was daar intern. Negen, dat is inderdaad heel jong om van huis weg te gaan, maar ik was blij. Ik ging mijn droom achterna en het was een welkome ontsnapping aan mijn ruziënde ouders.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Dansen in Seoul

Op mijn zeventiende werd ik aangenomen als danseres bij de Nationale Opera van Kiev. Ik danste daar nog maar kort toen ik besloot auditie te doen voor de musical The Phantom of the Opera in Seoul, Zuid-Korea. Het was een klus voor tien maanden en ik werd aangenomen. Toen ik het aan de directeur van de Nationale Opera vertelde, zei hij: ‘Ben je gek of zo? Je krijgt hier een geweldige kans en nu vertel je me dat je bij een musical gaat dansen in Korea?’ Maar ja, ik ben nu eenmaal gek op avontuur, wil altijd iets nieuws doen en in Seoul was ik nog nooit geweest. Rationeel denken lukt me dan niet meer. Ik verdiende daar wel heel goed en gek genoeg werd ik bij terugkomst in Kiev toch weer aangenomen bij de Nationale Opera. Soliste werd ik nooit, maar dat was ook niet mijn ambitie. Ik hield van karakterrollen en die kreeg ik.

Ik was een jaar of 37, een leeftijd dat veel dansers al aan stoppen gaan denken, toen ik steeds vaker solo’s kreeg. Ik was daar blij mee, maar ik dacht ook: had dat niet wat eerder gekund, toen mijn lichaam iets meer meewerkte? Ondertussen was ik getrouwd en had ik drie kinderen gekregen. Ik had ook een eigen project opgezet: een balletvoorstelling met een symfonieorkest, deejays en elektronische muziek op een openluchtlocatie bij de Dnipro-rivier. Ik had een prachtig leven. Totdat ik in februari 2022 wakker werd van de bombardementen. De Russen waren ons land binnengevallen en dat wist ik heel goed, maar ik kon het gewoon niet geloven. Het theater ging dicht, het was gevaarlijk om naar buiten te gaan, het was zelfs moeilijk om eten te krijgen. Ik realiseerde me dat ik geen leven meer had, dat ik niemand meer was. Ik vluchtte met mijn twee jongste kinderen – mijn oudste zoon studeerde al in de VS – naar Portugal, waar mijn man en ik een appartement hebben. Maar eerlijk gezegd kon ik niet aanzien hoe iedereen daar een normaal leven leidde, terwijl in mijn eigen land mensen dood gingen. Ik wilde mensen helpen, en heb anderhalve maand lang Oekraïense vluchtelingen in mijn auto van de grens naar allerlei bestemmingen in Europa gebracht.

Bekijk ook

Saskia Noort over daten: ‘Er is een hele generatie mannen die totaal niet kan omgaan met een vrouw die succes heeft’ | Nouveau

Succesvol, onafhankelijk en niet bang zich uit te spreken: dat is Saskia Noort. Maar in de liefde blijkt dat precies de combinatie die bij sommige mannen een zenuwtrek veroorzaakt. In de nieuwste Nouveau vertelt ze hoe daten anno nu eruitziet als je als vrouw meer bereikt hebt dan de gemiddelde man aankan.

Één grote familie

En toen hoorde ik dat de Nederlandse ballerina Igone de Jongh een dansgezelschap speciaal voor gevluchte Oekraïense balletdansers had opgericht: de United Ukrainian Ballet Company. Ik besloot naar Nederland te reizen en werd aangenomen. We waren met 65 dansers en kregen onderdak in het oude conservatorium in Den Haag dat gesloopt zou worden, maar speciaal voor ons langer bleef staan. We waren één grote familie en eerlijk gezegd: het was een sprookje. We werkten met beroemde choreografen en toerden door Engeland, de VS en Australië. Vorig jaar werd de United Ukrainian Ballet Company opgeheven, vanwege gebrek aan fondsen. Eerlijk gezegd: we waren ook heel koppig; we wilden niet op muziek van Russische componisten dansen. Maar dan kun je publiekstrekkers als Het Zwanenmeer en De Notenkraker niet op je programma zetten en dat is wel een probleem.

'Ik geloof dat de wereld ingrijpend aan het veranderen is en dat er voor iedereen moeilijke tijden aan zitten te komen'

Ingrijpende veranderingen

Ik zat eerst diep in de put. Maar op een gegeven moment dacht ik: wacht, we hebben nog steeds een studio én een netwerk. Toen hebben we een nieuw gezelschap opgericht: het Ukrainian International Ballet. Met dit gezelschap willen we de Oekraïense cultuur uitdragen, mensen bewust houden van wat er gebeurt in ons land en bewijzen dat we vol positieve energie zitten. We zitten niet meer in het conservatorium, maar in een opgeknapte school in Kijkduin. We zijn nu met vijftien dansers – veel dansers uit het oorspronkelijke gezelschap zijn iets anders gaan doen of naar het buitenland vertrokken. We hebben al twee voorstellingen gemaakt en werken aan een derde. Ik speel ook met het idee om benefietvoorstellingen te organiseren om geld in te zamelen voor de wederopbouw van verwoeste theaters in Oekraïne. Met mijn kinderen gaat het gelukkig goed. Mijn oudste zoon studeert nog steeds in Amerika en mijn twee andere kinderen zitten op kostschool in Engeland. Ik geloof dat de wereld ingrijpend aan het veranderen is en dat er voor iedereen moeilijke tijden aan zitten te komen. Daarom wil ik dat ze zo snel mogelijk onafhankelijk worden. Ikzelf woon nog steeds in een vluchtelingenopvang, waar ik keuken en sanitair moet delen. Voor mij is dat geen probleem. Nederland is heel anders dan Oekraïne, maar ik vind het fijn om hier te wonen. De mensen zijn open en stellen zich menselijk en respectvol op. Nederland is ook zo groen! Ik kan hier echt ademhalen.’