Lifestyle

De zomertijd is ingegaan: waarom verzetten we de klok eigenlijk?

Vannacht is de klok een uur vooruitgegaan en dat betekent dat de zomertijd officieel is begonnen. Hoewel we een uurtje korter konden slapen, krijgen we er wel lange, lichte avonden voor terug. Maar waarom doen we dit eigenlijk nog steeds?

Ruth Stuut
Wintertijd
Vrouw kijkt op horloge om haar pols om de tijd te controleren.

Het idee achter de zomertijd is heel simpel: energiebesparing. Door de klok in het voorjaar een uur vooruit te zetten, schuiven we het daglicht als het ware naar de avond. Hierdoor is het later donker en hoeft de verlichting minder lang aan.

Het biologische prijskaartje

Dit concept werd voor het eerst grootschalig ingevoerd tijdens de Eerste Wereldoorlog (door Duitsland en later andere landen) om kolen te besparen. In Nederland werd de huidige regeling in 1977 opnieuw ingevoerd naar aanleiding van de oliecrisis.

Hoewel het economische argument vroeger zwaar woog, wijzen wetenschappers nu vaker op de effecten op onze gezondheid. Ons lichaam werkt volgens een biologische klok, het zogenoemde circadiaanse ritme.

  • Licht en melatonine: Wanneer we de klok verzetten, raakt de aanmaak van het slaaphormoon melatonine ontregeld.
  • De sociale 'jetlag': Vooral de overgang naar de zomertijd (waarbij we een uur slaap inleveren) is pittig. Onderzoek toont aan dat er in de week na het verzetten van de klok een lichte stijging is in het aantal hartaanvallen en verkeersongelukken door vermoeidheid.

Wintertijd: de echte tijd

Wat we wintertijd noemen, is eigenlijk de standaardtijd. In deze stand staat de zon rond 12:00 uur op haar hoogste punt (althans, in onze tijdzone komt dat het dichtst in de buurt). In het Europees Parlement is al jaren een discussie gaande om te stoppen met het halfjaarlijkse verzetritueel. De meeste lidstaten zijn het erover eens dat het systeem verouderd is, maar er is één groot struikelblok: welke tijd kiezen we? Dit zijn de voor- en nadelen per optie:

  • Altijd zomertijd
    • Voordeel: Lange, lichte zomeravonden; dit is gunstig voor de horeca en recreatie.
    • Nadeel: In de winter wordt het pas rond 09:30 uur licht, wat gevaarlijk kan zijn voor schoolgaande kinderen in het verkeer.
  • Altijd wintertijd
    • Voordeel: Sluit beter aan op ons natuurlijke slaapritme en is daardoor gezonder voor de lange termijn.
    • Nadeel: In de zomer is het al om 03:30 uur licht (terwijl de meeste mensen nog slapen) en is het in de avond juist eerder donker.

Nu de klok vannacht een uur vooruit is gegaan, moeten we even wennen aan de nieuwe tijd. Maar gelukkig kunnen we nu wel elke dag genieten van een extra uur daglicht in de avond!

Rijksoverheid, KNMI, Hersenstichting, Europees Parlement Adobe Stock