Steeds meer diefstal bij de zelfscan: jij betaalt de rekening

Schokkende cijfers: sinds de introductie van zelfscan is het percentage winkeldiefstallen in supermarkten verdubbeld!

Toename winkeldiefstal bij zelfscankassa

Langzaam maar zeker verdwijnen de reguliere kassa's, en ze maken plaats voor zelfscankassa's. Minder personeel, minder kosten. Maar sinds de invoering van zelfscankassa’s blijkt dat het diefstalpercentage in supermarkten te zijn verdubbeld. Onderzoek van de Universiteit van Leicester toont aan dat waar meer zelfscans worden ingezet, ook het aantal gevallen van ‘derving’ (verlies van producten zonder duidelijke oorzaak) toeneemt – soms zelfs tot een verdubbeling.

Vooral bij Jumbo zijn de gevolgen goed zichtbaar. In 2023 nam het aantal winkeldiefstallen met maar liefst 60 procent toe vergeleken met het jaar ervoor. Ongeveer een derde daarvan gebeurde bij de zelfscan. De schade is enorm: Jumbo schatte het verlies op zo’n 100 miljoen euro – bijna 1 procent van de totale omzet.

Gevolgen voor de consument

Nu denk je misschien: wat merk ik daar dan van in mijn portemonnee? Winkeldiefstal lijkt immers vooral een probleem voor supermarkten, maar uiteindelijk betaalt de consument de rekening. De gevolgen vinden (vaak onopgemerkt) plaats aan de kassa. Het verlies wordt namelijk doorberekend: supermarkten nemen de kosten van winkeldiefstal mee in de prijs van producten. Dit betekent dat jij als consument indirect bijdraagt aan het compenseren van dat verlies, doordat je hogere prijzen betaalt voor je boodschappen.

Bekijk ook

Controles bij de zelfscan zijn geen steekproef: om deze reden word jij eruit gepikt | Nouveau

Cijfers

Eerder onderzoek liet zien dat Nederlanders gemiddeld zo’n €139 per jaar extra kwijt zijn aan boodschappen en andere producten, omdat de schade door winkeldiefstal wordt doorberekend in de prijzen. Dat bedrag komt uit 2019, maar sindsdien zijn de verliezen verder opgelopen. De branche schat de totale schade inmiddels op zo’n 2 miljard euro per jaar, waardoor het aannemelijk is dat de werkelijke kosten per consument inmiddels nog hoger liggen – al zijn deze cijfers niet exact berekend.

De impact op supermarktniveau is ook duidelijk zichtbaar. In 2022 verdween er gemiddeld €66.300 aan producten per supermarkt zonder dat ze werden afgerekend, een stijging van ongeveer twintigduizend euro ten opzichte van het jaar ervoor. Voor de sector als geheel liep de schade in dat jaar op tot zo’n 70 miljoen euro.

Waarom neemt de diefstal toe?

Dat winkeldiefstal toeneemt, heeft verschillende oorzaken. Personeelstekorten zorgen ervoor dat er minder toezicht is op de winkelvloer, waardoor het makkelijker wordt om producten ongezien mee te nemen. Daarnaast speelt de psychologische drempel van de zelfscankassa een rol: het scannen van je eigen boodschappen voelt minder gecontroleerd dan afrekenen bij een medewerker. Vooral jongeren blijken daardoor sneller geneigd een product expres over te slaan of ‘per ongeluk’ niet te scannen.