Nathalie (54): ‘Op een terras in Italië besloot ik dat ik wilde scheiden’

'Er was natuurlijk al veel langer onvrede, maar als ik nu één moment moet aangeven dat voor mij het kantelpunt was, zeg ik: Cannobio. Om precies te zijn het terras van Antico Sempione, waar we hadden geluncht. Zoals altijd bestudeerde mijn man Joost de rekening nauwkeurig. Zoals altijd zei hij dat we voor dat bedrag thuis drie dagen zouden kunnen eten. Zoals altijd trok hij zijn broek op toen we naar de auto liepen. Niet nog even een ommetje, niet nog even een stukje rijden langs het meer, hij verlangde naar zijn thriller. En omdat ik het ongezellig vond om hem alleen achter te laten of in mijn eentje op pad te gaan, pakte ik ook maar een boek of ik ging zwemmen in het zwembad van het appartementencomplex. Met onderhuids die enge, onrustbarende gedachte: ik wil dit niet meer.

Het valt niet mee om op vakantie 24 uur per dag bij elkaar te zijn. Thuis hadden we allebei ons werk. Joost speelde een paar avonden per week padel, ik had op andere avonden yoga en een cursus kunstgeschiedenis. In de weekenden was er genoeg te doen en was er vaak afleiding, als onze studerende zoon en dochter even thuis waren. In het dagelijks leven, met volle dagen, viel het niet zo op dat we elkaar eigenlijk niets meer te vertellen hadden.

‘Terwijl hij las, was ik in stilte bezig de spullen te verdelen’

Twee jaar eerder hadden we een moeilijke periode gehad. Joost was verliefd op een collega en was daar eerlijk over geweest. Die collega had geen wederkerige gevoelens, dus er is niets gebeurd. Ik heb me toen enorm ingezet om onze relatie te redden. Nu denk ik: waarom ook alweer? Maar toen vond ik het ontzettend belangrijk om bij elkaar te blijven. De jongste woonde nog thuis, we hadden zoveel goede jaren gehad, ik vond het zonde dat allemaal te laten stuklopen op wat uiteindelijk niet meer dan een bevlieging was. We hebben toen een paar maanden relatietherapie gehad, die nuttig was om van elkaar te horen hoe we er als vijftigers in stonden. Dat is toch anders dan wanneer je verliefd bent en alles nieuw is of de tropenjaren van kleine kinderen en school.

Nadeel van rust

Het leverde alleen niets op. In het begin een paar pogingen om meer samen te doen, maar voor mij voelde dat meer als een toneelstukje. Het mooie van lang samen zijn is dat je elkaar door en door kent. Het nadeel is dat je elkaar zo goed kent dat het lastig is de ander nog eens te verrassen. Dat was niet per se de schuld van Joost, ik vond het ook moeilijk de bezieling terug te vinden. Dat je naar je vent kijkt en denkt: ik ben blij met je, je bent echt de leukste. Al snel vervielen we geruisloos weer in het dagelijkse gedoe. Alles is toch oké? Zeker niet zo, dacht ik dan in mezelf.

Ik weet niet goed waarom het tijdens onze vakantie opeens zo wrong. Het intensieve samenzijn vergrootte de irritaties over en weer, maar dat was niets nieuws. Continu op elkaar aangewezen zijn, hadden we eerder ook overleefd. Het was echter voor het eerst dat ook de jongste niet meer meeging, haar miste ik enorm. Als gesprekspartner, als iemand om plannetjes mee te smeden en als ik eerlijk ben ook als bliksemafleider. Met Joost vond ik het snel al saai. Hij wilde niet zoveel. Niet naar Milaan, want 'te druk en waar moeten we in vredesnaam parkeren?' Niet een wandeling maken, want 'het is veel te heet en straks moeten ze ons van een berg redden'. Een boottochtje naar de eilandjes in het meer was voor hem te behappen, maar het was duidelijk dat hij dat meer voor mij deed dan dat hij er zelf van genoot. Ik verlangde naar gezamenlijke verwondering, naar samen lachen om de kitsch. Ik kreeg een tersluikse blik op zijn horloge, omdat hij eigenlijk liever in het appartementje bleef. Zijn goed recht, het was ook zijn vakantie. Maar het zette wel een enorme rem op mij. En het bood een weinig opwindende blik op onze toekomst samen.

Het nadeel van rust en alle tijd hebben is dat je onmogelijk kunt negeren dat je huwelijk niet zoveel meer voorstelt. We waren er in het voorseizoen, de mensen waren vriendelijk, het Lago Maggiore was schitterend, het hele decor leende zich voor een droomvakantie. Maar mij lukte het niet om het te laten vonken. Ik dacht voor het eerst in 23 jaar huwelijk: ik zou hier liever alleen zijn. Ik schrok ervan: al die gezamenlijke herinneringen, al die gedeelde jaren, twee kinderen, het zou doodzonde zijn dat allemaal op te geven. Maar als het woord ‘scheiding’ eenmaal serieus in je hoofd zit, is het eigenlijk al klaar. Terwijl Joost las, was ik in stilte al bezig onze spullen te verdelen. De rest van de vakantie stond in het teken van in gedachten alles wat er moest gebeuren op een rij zetten en een plan maken. Het was surrealistisch het helemaal uit te werken naast de man die nog geen idee had wat er boven zijn hoofd hing, maar ik wilde er niet op vakantie over beginnen. Onze laatste gezamenlijke vakantieherinnering voelt best vredig en rustig aan, bovendien had ik geen zin in krap duizend kilometer terugrijden naast een boze of verdrietige Joost. Feit is wel dat toen we de Nederlandse grens gepasseerd waren, ik een uitgewerkt plan in mijn hoofd had.

‘Ik had het me dus niet verbeeld, hij was ook klaar met mij’

Ik heb gewacht tot alles was uitgepakt en we thuis weer gesetteld waren voor ik tegen Joost zei dat ik iets vervelends met hem moest bespreken. Het leek me weinig zinvol en onnodig kwetsend om tot in detail uit te leggen wat me niet meer beviel aan hem. Ik heb het meer ingestoken op mijn eigen verlangen om weer vrij te zijn. Joost leek niet echt verrast, protesten bleven uit. Dat hij niet boos werd, vond ik zowel kwetsend als een opluchting. Ik had het me dus niet verbeeld, hij was ook klaar met mij. 'Het wordt wel even gedoe', was zijn kernachtige samenvatting van het einde van ons huwelijk.

Niet voor watjes

Daar had hij geen ongelijk in, het is inderdaad 'gedoe' om 23 jaar samen te ontvlechten. En heel verdrietig om het aan de kinderen te moeten vertellen en het huis te moeten opruimen voor de makelaar. Ik zeg eerlijk dat er een paar momenten zijn geweest dat ik wel eens wankelde en me afvroeg: waar zijn we mee bezig? Maar dan dacht ik terug aan het dode gevoel van die weken in Italië en wist ik dat alles terugdraaien geen optie was.

We vonden elkaar gek genoeg terug in netjes uit elkaar gaan. Veel weemoed, alle spullen die door onze handen gingen, hadden betekenis of een herinnering. De verdeling leverde geen problemen op, we gunden elkaar wat. Maar er waren natuurlijk ook aanvaringen, vooral voor twee mensen nieuwe woonruimte vinden was erg stressvol. Ons huis was zo verkocht voor een goede prijs, maar je hebt niet zomaar een nieuwe woning, laat staan twee. Het was ook even schakelen om niet meer het budget te hebben van een huishouden met twee salarissen. Die inkomensval had ik onderschat. Ik kon uiteindelijk een appartementje kopen en schrok eerlijk gezegd nogal van wat er met aftrek van de vaste lasten aan leefgeld overbleef. Om een beetje leuk te leven, hadden we beter getrouwd kunnen blijven.

Joost investeerde in een boot en een ligplek, hij hield wat meer over. Het was een keuze die ik niet zo snel achter hem had gezocht, maar ik zag dat hij er energie van kreeg. En weer een beetje ging lijken op de man waarmee ik het jaren prima had gehad. Dat stak me wel. Ik dacht: heb ik dit gemist, was dit iets wat hij altijd al wilde? Zelfverwijt alom, ook op de momenten dat het in mijn nieuwe leven tegenzat. Hoe ik ook had verlangd naar alleen zijn, écht alleen zijn is niet voor watjes. Je moet alles zelf oplossen, van een lekkende kraan repareren tot je doodziek van de griep naar de keuken slepen om thee te zetten. De eerste maanden gingen wel, toen was er nog veel te doen. Daarna sloeg ik soms tegen de muren op. Dan vroeg ik me af of die scheiding niet het stomste was dat ik ooit had gedaan.

Joost was daarin verder dan ik: hij had keuzes gemaakt en keek niet meer om. Dat paste bij hem, hij is een pragmatisch mens. Ik zat zeker in het begin nog meer met rouw en twijfel. Het was niet zo dat door de scheiding alles opeens klopte in mijn leven. Ik miste Joost best vaak, niet alleen voor praktische dingen, maar ook emotioneel. Hij was er gewoon altijd. Daar heb ik nog het meeste aan moeten wennen: niet even kunnen appen of hij een paar boodschappen wilde doen op weg naar huis, thuiskomen in een leeg huis en zelfs iets vragen en voorspelbare antwoorden krijgen. Zoals van elkaar houden hard werken is, is je alleen redden dat ook.

Bekijk ook

Quirine (56): 'De lifestyle waarin we verzeild zijn geraakt is een baan erbij' | Nouveau

Ruimte voor nieuwe dingen

Ik heb echt moeten leren om het leuk te maken voor mezelf. En serieus moeten investeren in contacten. Als stel heb je elkaar, zie je andere stellen, ik had eigenlijk geen idee hoe vanzelfsprekend dat was tot ik met een getrouwde kennis wilde afspreken en daar na drie keer verzetten niet meer dan een lunch uitrolde. Je moet voor leuke contacten echt aan de slag, interesse tonen in de ander, voor iemands poezen zorgen tijdens een vakantie, meteen reageren op appjes – daar was ik als getrouwde vrouw echt lui in geworden, dat geef ik eerlijk toe.

Toch heb ik geen spijt van onze scheiding. Ondanks de moeilijke momenten kan ik er niet omheen dat er meer ruimte in mijn leven is gekomen voor nieuwe dingen. Ik geniet meer van in mijn eentje op pad zijn dan iets doen met een man die zich verplicht voelt, waardoor ik me weer bezwaard voel. Dat ingewikkelde aspect van ‘samen zijn’ is weg en dat vind ik prettig. Ik wandel graag, langere afstanden dan toen ik getrouwd was, en dan is het fijn om in mijn eigen tempo te kunnen lopen en zelf te kunnen bepalen of ik even ga zitten of niet. Ik geniet van niet meer te hoeven meekijken naar series die me niet zo boeien en van nooit meer bietjes hoeven te eten, omdat Joost daar zo van hield. Ik zit op salsa waar hij niet dood gevonden zou willen worden en ik slaap veel beter sinds ik het bed voor mezelf alleen heb. Die lunch op dat terras in Italië ligt inmiddels iets meer dan een veelbewogen jaar achter me. Er zijn dingen die ik mis, maar niet zo erg dat ik mijn beslissing zou willen terugdraaien. Het was een zeldzaam helder moment dat me veel heeft gebracht.'

De namen in dit artikel zijn gefingeerd.