Hormonale verstoring: waarom PCOS óók een mannenzaak blijkt te zijn

Recent wetenschappelijk onderzoek gooit de medische wereld op zijn kop: ook mannen kunnen een vorm van PCOS hebben.

Het misverstand in de naam

Het klinkt biologisch misschien onmogelijk, want mannen hebben immers geen eierstokken. Dus hoe kunnen ze daar last van hebben? Het antwoord ligt in een hardnekkig medisch misverstand. Al heel lang wordt gedacht dat vrouwen met PCOS letterlijk vochtblaasjes (cysten) op hun eierstokken krijgen. Artsen ontdekten later pas dat die blaasjes op de echo’s eigenlijk onrijpe eicellen (follikels) zijn, die eruitzien als een soort parelsnoer. Ze groeien niet en scheuren niet, in tegenstelling tot echte cysten.

Omdat de naam PCOS ooit zo is gekozen, bleef de focus altijd liggen op de eierstokken. Maar wetenschappers kijken nu verder dan dat. PCOS is eigenlijk geen eierstokziekte, maar een dieper liggend hormoon- en stofwisselingsprobleem. En dat probleem kan net zo goed bij mannen ontstaan.

Bekijk ook

Longevity-geheimen van de hormoondokter: Zó blijf je na je 50e vitaal en fit | Nouveau

Hoe ziet PCOS bij mannen eruit?

Bij vrouwen linkt de wetenschap PCOS aan een opvallend hoge testosteronspiegel. Mannen hebben van nature natuurlijk al veel testosteron, maar bij hen uit de mannelijke variant van dit syndroom zich op een andere manier in de hormoonhuishouding en de stofwisseling.

Hoewel er nog geen eenduidige checklist is voor de diagnose bij mannen, wijst onderzoek uit dat broers of zonen van vrouwen met PCOS opvallend vaak kampen met vergelijkbare klachten. Denk hierbij aan vroege kaalheid (al voor het dertigste levensjaar), hardnekkige acne, overgewicht en een grotere kans op diabetes type 2 en hart- en vaatziekten. Ook problemen met de vruchtbaarheid kunnen hierbij een rol spelen.

De officiële omslag: PCOS wordt PMOS

Onderzoekers zoals de bekende experts dr. Ricardo Azziz en dr. Andrea Dunaif pleitten er daarom al langer voor om de aandoening een nieuwe, betere naam te geven. Een naam die de lading echt dekt en de nadruk verlegt van de gynaecologie naar de algehele gezondheid. Als de medische wereld inziet dat dit een bredere hormoon- en stofwisselingskwaal is, opent dat immers deuren voor een veel grotere groep patiënten.

Die cruciale stap is nu eindelijk gezet. Een internationaal panel van experts heeft de knoop doorgehakt en de aandoening officieel omgedoopt tot PMOS: Polyendocrien Metabool Ovarium Syndroom. Hiermee verdwijnt de misleidende term polycysteus definitief uit de boeken, aangezien er in werkelijkheid geen sprake is van gevaarlijke cysten.

Deze nieuwe bewoording legt de nadruk precies waar die hoort. Het woord polyendocrien wijst op de betrokkenheid van meerdere hormonen tegelijk (zoals insuline en androgenen), terwijl metabool verwijst naar de dieper liggende stofwisselingsproblemen. Juist omdat deze hormonale en metabole processen het hele lichaam beïnvloeden, overstijgt de aandoening de eierstokken alleen.

Weinig artsen zijn er momenteel nog van op de hoogte dat ook mannen met dit patroon kunnen kampen. De komst van PMOS als officiële, bredere term is dan ook een enorme doorbraak. Het stimuleert het wetenschappelijk onderzoek naar het syndroom en opent de deur naar snellere diagnoses, betere zorg en specifieke medicijnen. Dat is fantastisch nieuws voor de grote groep mensen – moeders en dochters, maar vanaf nu dus ook officieel voor vaders en zonen – die dagelijks met deze mysterieuze hormonale disbalans dealen.