Verhaal van een scheiding

Je hakt de knoop door en gaat scheiden. Je staat voor honderd procent achter je beslissing, maar dat betekent niet dat er geen pijn is. Verdriet om het afsluiten van een periode, het mooie wat er ooit óók is geweest. Maar dat is vaak taboe. "Hoezo tranen, jíj moest toch zo nodig scheiden…"

‘De impact van een scheiding wordt onderschat. Ook als mensen daar zelf voor kiezen. Vaak zijn ze verbaasd dat het hun zoveel doet,’ zegt Yolande de Best. Zij is familie-mediator en heeft drie boeken over scheiden geschreven, waaronder Scheiden zonder vechten

Het einde van een illusie
‘Het feit dat jij de knoop doorhakt, betekent alleen maar dat jij degene bent die beslist dat het huwelijk over is. Het betekent niet dat je er geen verdriet om kunt hebben. Scheiden betekent altijd het einde van een illusie. Ook als jij degene bent die beslist om te stoppen, rouw je. Omdat het huwelijk je niet heeft gebracht wat je ervan hoopte. En als iedereen om je heen zegt: “Ja, maar jij wilde dat toch zo nodig?” kun je je verdriet niet kwijt en dat is best ingewikkeld.’

Schuldgevoel
Na een scheiding is er niet alleen rouw, maar vaak ook schuldgevoel, zegt De Best. Vooral vrouwen zijn daar volgens haar gevoelig voor. ‘Het lijkt wel of vrouwen, zodra ze op de wereld komen, een zak schuldgevoel in hun hand gedrukt krijgen,’ zegt ze.
‘Ze voelen zich vaak zo schuldig als ze tot een scheiding besluiten. Want ze doen hun kinderen verdriet, ze doen hun partner verdriet, misschien ook hun ouders of anderen in hun omgeving. Zelfs als hun man degene is die besluit te scheiden, denken vrouwen nog: heb ik wel hard genoeg aan mijn huwelijk gewerkt?’

300 stellen per dag
‘Scheiden betekent: ruw wakker geschud worden uit een droom,’ zegt relatietherapeut Jean-Pierre van de Ven, auteur van het boek Omgaan met een scheiding. ‘Er gaan elke dag driehonderd stellen uit elkaar in Nederland, als je de ongetrouwde meerekent. En toch overvalt het ons als het ons gebeurt. Eigenlijk is niemand erop voorbereid. We denken allemaal: bij mij loopt het anders.’ 

‘Als het dan toch zo ver is, zijn mensen hun gevoel van veiligheid totaal kwijt. Je kunt het vergelijken met te horen krijgen dat je kanker hebt of een traumatiserend auto-ongeluk meemaken. Scheiden staat hoog in de top tien van ingrijpende levensgebeurtenissen. Mensen reageren er heftig op. Soms krijgen ze een depressie of angstaanvallen, ze kunnen paranoïde reageren, op het psychotische af. Ze hebben het gevoel dat hun hele leven wankelt, dat alles weer ter discussie staat. En in feite is dat ook zo.’

Romantisch ideaal
Wat scheiden in onze westerse cultuur zo moeilijk maakt, is volgens Van de Ven het romantische ideaal dat wij koesteren als het om een liefdesverbintenis gaat: je ontmoet elkaar, valt meteen als een blok voor elkaar en je blijft je leven lang verliefd. ‘Je komt dat ideaal overal tegen. In reclames, romans, films, liedjes, noem maar op. We zijn daardoor geïndoctrineerd. Mensen die gaan scheiden, zijn er niet in geslaagd dat romantische ideaal te verwezenlijken. Ze voelen dat als een persoonlijk falen en dat is heel pijnlijk.’ 

Een andere reden waarom scheiden zoveel pijn doet, is dat mensen vaak hun leven ophangen aan hun partner. ‘Ze zien zichzelf als een deel van een twee-eenheid. Je heb samen een vriendenkring, je krijgt er een familie bij. Als je uit elkaar gaat, valt die familie weg en je vrienden gaan kiezen: sommigen blijven, anderen verlies je. Je moet je hele leven weer opnieuw uitvinden.’

‘Ook verwachten mensen vaak dat het hebben van een relatie allerlei persoonlijke problemen oplost en dat is natuurlijk niet zo. Als je gaat scheiden, kom je daarachter. Dan blijkt dat je het toch allemaal zelf moet doen en dat is vaak een grote teleurstelling.’

Knallende vechtscheidingen
En dan is er ook nog, heel simpel: liefdesverdriet. Van de Ven beweert dat hij nog nooit scheidende mensen over de vloer heeft gehad die niet nog van elkaar hielden. Volgens hem verklaart dat gek genoeg ook de knallende vechtscheidingen tussen mensen.

‘Dat is ook allemaal emotie. De liefde houdt niet op als je uit elkaar gaat. Het besluit om te scheiden komt soms snel en soms langzamer, maar het gevoel hobbelt er altijd achteraan. Het is nu eenmaal emotioneel niet zo snel te behappen. Daarvoor is het te heftig. Scheiden is een enorm verlies. Je bent niet alleen het romantische ideaal kwijt, maar ook de liefde van je leven, een vriend, een buddy, iemand met wie je alles samen deed. Mensen zijn hardwired to connect. Ons brein is ingesteld op samen zijn met een ander. En ineens is dat niet meer zo. Dat kan een bijna fysieke pijn bewerkstelligen.’

Opnieuw single
Volgens Yolande de Best zijn het meestal vrouwen die het initiatief nemen om te gaan scheiden. Maar paradoxaal genoeg komen zij er het slechtst vanaf. Volgens de meest recente cijfers van het CBS gaan vrouwen er na een scheiding 25% op achteruit wat betreft koopkracht, mannen maar 0,2%.
‘Je krijgt een ander leven als gescheiden vrouw. Vaak kom je terecht in een minder fijn huis. Ook dat doe je dan je kinderen weer aan.’

Ineens ben je iemand anders
Maar vrouwen leveren niet alleen financieel in. ‘Een gescheiden vrouw wordt anders bekeken dan een gescheiden man. Ik heb een vriendin gehad die zei: “Ik vind het niet zo erg om bij hem weg te gaan, maar ik vind het zo erg om een gescheiden vrouw te zijn”. Want daar heeft iedereen een beeld bij. Ineens ben je iemand anders. We proberen het positief te labelen door te roepen dat je weer single bent. Maar veel mensen denken toch dat je iemand bent die een beetje aan tobt.’ 

‘En er zijn altijd buurmannen die denken dat je op hun diensten zit te wachten. Ik ken een Belgische rouwdeskundige die zegt: “Als je gaat scheiden, raak je een stukje van jezelf kwijt. Je was een bepaalde persoon en die persoon bestaat niet meer. Al ging het nog zo slecht, je was onderdeel van een stel, maar dat stel is er niet meer”.’ 

De grootste valkuil is volgens De Best dat gescheiden mensen denken dat de hele relatie een leugen is geweest. ‘Ze zijn bijvoorbeeld twintig jaar getrouwd geweest en als ze uit elkaar gaan, roept de een: “Ik vond het de laatste tien jaar al niet meer leuk”. Dan denkt de ander: maar we hebben toch zulke mooie vakanties gehad? Toen leek het allemaal nog zo leuk, was dat dan niet zo?

En vervolgens geloven ze dat ze al die tijd in een leugen hebben geleefd. Dat is een enorme klap, want als het al die jaren een leugen is geweest, dan ben je wel een enorme sukkel dat je daar bent ingetrapt. Maar in de meeste gevallen is dat gewoon niet waar en veroorzaakt die gedachte alleen nog maar meer pijn.

Daarom zeg ik altijd tegen de mensen die bij mij komen: “Leg de hele puzzel, kijk eerlijk waar het is misgegaan”. Want uiteindelijk kun je dan tegen elkaar zeggen: het heeft niet gewerkt, jammer, maar er zijn ook mooie momenten geweest. En dan kun je verder.’


 

Gaat de rem er af bij het zoeken naar de perfecte herfst- en wintergarderobe of weten we ons te beheersen?

Dreigt je koopgedrag uit de hand te lopen? Zo voorkom je oniomanie, zoals koopverslaving officieel heet:

1. Vraag jezelf af waarom je ooit bent begonnen met zo veel shoppen. Pas als je de oorzaak van dwangmatig gedrag (h)erkent, kun je er voorgoed van afkomen.

2. Ernstig verslaafde shoppers wordt aanbevolen een kaartje bij zich te dragen, voor het geval ze zich weer willen vergrijpen aan een overbodige aankoop. Daar staan vragen op als:

  • Hoe voel ik me?
  • Heb ik dit wel nodig?
  • Hoe ga ik hiervoor betalen en waar ga ik het opbergen?

3. Wees alert op je zogeheten shopping trigger: waardoor ga je meestal winkelen? Verveling, jaloezie, boosheid? Of dat nu goede redenen zijn voor een shopping spree...

4. Vermijd de verleiding. Loop met een boog om die leuke winkel heen, verwijder geregeld de cookies van je computer zodat er niet steeds reclame opduikt.

5. Hou je zelf voor waar je prioriteiten liggen. Is dat: er trendy uitzien of geld besteden aan een workshop of reisje?

6. Ook al staat die jurk nóg zo leuk bij je vriendin, dat betekent niet dat jij er ook gelukkiger van zou worden.

7. Toch een keer toegegeven aan ongeremde koopzucht? Ach, je bent ook maar een mens. Gewoon opnieuw  beginnen met verstandig zijn.

Bekende shop-oholics

Victoria Beckham

Hoewel ze tegenwoordig de ingetogenheid zelve is, grossierde Victoria onder meer in designer bags. Alleen al van Hermès bezit ze wel honderd tassen, bij elkaar voor meer dan anderhalf miljoen euro.

Tennisster Serena Williams

Het zusje van Venus was verslaafd aan online shoppen: kleding, schoenen en spullen voor haar hond. Zo’n drie tot zes uur per dag was ze online. Serena: ‘Ik kocht, kocht, kocht. Dingen die ik niet nodig had, niet eens droeg. Maar ik kon niet stoppen.’

Het kan dus ook de besten overkomen... 

Beeld: iStock

Elke week het laatste nieuws ontvangen in je mailbox? Het beste van Nouveau.nl, Máxima en cultuur voor leuke vrouwen met stijl. Schrijf je in

Toen haar schoonmoeder overleed, ving Joke (49) haar verdrietige schoonvader op. Wat niemand voor mogelijk hield, gebeurde: ze werden verliefd op elkaar.

‘Vorige week was mijn schoonvader jarig. We gingen met het hele gezin naar hem toe. Het zou de eerste verjaardag worden zonder zijn vrouw Mary, die tien maanden geleden overleed.

Mijn schoonvaders grijze lokken waren bruin geverfd, de kleur die ze vroeger hadden. Michel, mijn partner, reageerde verbaasd. “Dit had mam moeten zien zeg,” zei hij. “Hoe kom je hier nou ineens bij?

Zijn vader reageerde afhoudend. “Gewoon, eens wat anders,” zei hij, en liet ons binnen. Hij serveerde taart en koffie, onze jongens kregen frisdrank. We praatten wat. Afgezien van zijn nieuwe look leek alles heel gewoon. 

Het zweet brak me uit

Totdat ik plotseling een vestje zag hangen over een van de eetkamerstoelen. Een blauw gestreept vestje. Míjn vestje. Ik had het al jaren, herkende het uit duizenden. Het leek me onmogelijk dat Michel het niet zou opmerken – en zich zou afvragen hoe dat daar kwam.

Mijn hart schoot een versnelling hoger; als hij erover zou beginnen, moest ik snel met een smoes komen. Sneller dan mijn schoonvader, die vast paniekerig een ander verhaal op zou hangen. Het zweet brak me uit.

Maar Michel zag niets, kletste ontspannen met zijn vader. Na een tijdje opende hij de tuindeuren om te voetballen met onze jongens. Achter zijn rug om greep ik het vestje en propte het in mijn tas.

Het hing daar al drie dagen, sinds de laatste keer dat ik mij een middag vrij had weten te maken om in mijn eentje naar mijn schoonvader Job te gaan. Het was warm geweest in zijn huis, daardoor had ik het meteen bij binnenkomst uitgetrokken.

De rest van mijn kleding volgde kort daarna. In de slaapkamer, waar Job al op bed was gaan liggen. Daar lagen we, praatten we en vreeën we, tot ik terug naar huis moest. Gehaast was ik weggelopen, na nog een laatste zoen in de hal. Weg naar mijn andere leven, naar mijn echte leven.

Naar Michel, met wie ik al meer dan twintig jaar samenwoon en die ik zie als de liefde van mijn leven. Toch zijn er gevoelens voor zijn vader ontvlamd. 

Ik kreeg er echt een familie bij

Ik heb Job altijd sympathiek gevonden. Net als zijn vrouw Mary. Aangezien het tussen Michel en mij al snel serieus werd, duurde het ook niet lang voordat ik zijn vader en moeder ontmoette. Ik was verbaasd dat Michel van die jonge ouders had. Net twintig waren ze, toen Michel was gekomen.

Bij hen thuis ging het er veel losser aan toe dan in mijn ouderlijk huis. Ik was een nakomertje, mijn moeder liep al tegen de veertig toen ze mij kreeg. Tel daarbij op dat ik ben opgegroeid in het oosten van het land en Michel in de Randstad, en het is wel duidelijk dat mijn achtergrond heel anders was.

Mijn schoonouders hielden ook wel van een drankje en het werd weleens drie uur ’s nachts als we daar op bezoek gingen. Dan speelden we Risk, waarbij Michels vader razend fanatiek was en om te winnen soms zelfs balorig vals speelde. Ik moest daar erg om lachen. Het waren hartverwarmende ontmoetingen. Ik had er echt een familie bij. 

Ik heb nooit bijgedachten gehad

Hoe aardig ik Job ook vond – en hoe knap, want dat is hij altijd geweest – ik heb nooit bijgedachten over hem gehad. Dat ik hem aantrekkelijk vond of zo. Natuurlijk niet. Hij was de vader van mijn partner. En de opa van onze kinderen.

Vorig jaar waren mijn schoonouders, beiden net gepensioneerd, op vakantie in Zuid-Frankrijk toen Mary onwel werd. Ze belandde in het ziekenhuis. “Gewoon voor de zekerheid,” vertelde Job ons.

Het zat Michel niet lekker – zijn moeder was altijd zo gezond. Hij overwoog het vliegtuig te pakken. Had hij dat maar gedaan, dan had hij nog afscheid kunnen nemen. De volgende dag belde Job opnieuw. In tranen. Mary was overleden. Zelfs de artsen hadden dit niet zien aankomen.

Verdoofd zijn we met het hele gezin afgereisd, om Job te halen. En het lichaam van Michels moeder. Er volgde een intense week van rouw, veel dingen regelen, een aangrijpend afscheid. Daarna het gat: het besef dat ze echt, voorgoed weg was.

Hij voelde zich eenzaam

Job kwam in de tijd daarna vaak bij ons over de vloer. Zonder baan, en met dat veel te grote huis voor hem alleen, voelde hij zich eenzaam. Natuurlijk zetten wij graag een bord erbij op tafel.

Ook kon hij blijven slapen wanneer hij maar wilde. Dat deed hij regelmatig; hij houdt nog altijd van een wijntje. Daarnaast vond Job het gewoon fijn bij ons. Hij leerde gamen van onze jongens. Daarin was hij net zo fanatiek als vroeger bij Risk.

Hij ving ze op als Michel en ik tot laat moesten werken. Ook vond hij het prettig om in ons huis te klussen. Het gaf hem afleiding van zijn verdriet.

Onze band werd persoonlijker 

Een half jaar geleden verloor ik mijn baan. Daardoor was ik ineens veel meer thuis. De eerste tijd voelde Job zich daardoor opgelaten, hij had het gevoel dat hij mij in de weg liep. Maar ik drukte hem op het hart dat hij zich niet teveel moest voelen.

Ik vond het alleen maar gezellig om niet alleen aan de ontbijttafel achter te blijven als iedereen naar werk of school vertrok. Vaak zaten wij nog lang koffie te drinken. Soms voerden we diepe gesprekken over Mary. Dan weer hielp hij me met een sollicitatiebrief of sprak hij me zelfvertrouwen in wanneer ik ergens op gesprek ging.

Onze band werd persoonlijker. Ik begon hem als vriend te zien. Wanneer die vriendschappelijke gevoelens overgingen in andere gevoelens, gevoelens van verliefdheid, dat durf ik niet te zeggen. Het ging langzaam.

Soms bleven wij samen zitten praten of tv kijken als Michel naar bed ging. Michel vond dat niet erg, hij was alleen maar blij dat het beter met zijn vader leek te gaan. Andere keren deden Job en ik samen boodschappen. We kochten nieuwe kleren voor hem.

Toen ik op een dag eerst naar Job belde, na een afwijzing voor een baan die ik graag wilde, dacht ik wel: “Dat is gek. Waarom bel ik niet eerst naar Michel?” Maar die was toch druk, wist ik. Wij leefden behoorlijk langs elkaar heen. Met Job daarentegen had ik echt contact. 

En toen was daar die zoen 

Bij ons thuis, op de bank, ’s avonds laat. Michel lag een verdieping hoger. Het was een zoen waar we helemaal in verdwenen. Toen glipte Job weg, naar onze logeerkamer, en kroop ik onthutst naast Michel. Totaal in de war.

Dat was Job ook: de volgende morgen vertrok hij toen ons gezin nog zat te ontbijten. Hij mompelde iets over een afspraak die hij vergeten was. Ook zei hij dat het tijd werd om meer op eigen benen te gaan staan.

Twee dagen later belde hij me: we moesten praten, vond hij. Ik reed naar zijn huis, naar “neutraal gebied”, vastbesloten om aan te geven dat we die kus zo snel mogelijk moesten vergeten. Job wilde exact hetzelfde zeggen. Maar we belandden in bed, er was geen houden aan.

Dat je zó verliefd kunt zijn. Zo overweldigend verliefd dat de rest van de wereld volledig oplost; al is de situatie nog zo gecompliceerd, ik had het mij niet kunnen voorstellen. Ik was nog nooit vreemdgegaan, zelfs niet in de verleiding gekomen. Maar na die eerste keer was ik verslaafd. Net zoals mijn schoonvader. 

Wij hebben nu twee maanden een verhouding 

Mijn leven staat totaal op z’n kop. Ik weet dat dit fout is, iets fouters dan dit is haast niet denkbaar. Maar we worden zo naar elkaar toe getrokken…

Sinds die eerste zoen heeft Job nooit meer bij ons thuis geslapen. Hij komt ook minder, zegt tegen Michel dat hij zijn leven weer aan het opbouwen in. Maar ik ga wel naar hem, ten minste drie keer per week.

Omdat ik nog steeds niet werk, heb ik alle tijd – en die tijd besteed ik het liefste aan Job. Michel heeft geen enkel idee wat er speelt, hij is enkel blij dat het beter lijkt te gaan met zijn vader. 

Hij fantaseert over een toekomst samen

Na ons verjaardagsbezoek en zijn verbazing over het geverfde haar van zijn vader, zei Michel in de auto tegen me: “Er is vast een nieuwe vrouw in zijn leven, denk je niet?” Ik knikte en verbeet me.

Hij moest eens weten wie die nieuwe vrouw is. Ik bestierf het van schuldgevoel. Jegens Michel, maar ook jegens Job. Want hoewel we het er niet over hebben, voel ik aan alles dat hij fantaseert over een toekomst met mij.

Kennelijk is zijn liefde zo groot, dat hij daarvoor zelfs de band met zijn zoon en kleinkinderen op het spel wil zetten.

Dat is heftig, vooral omdat het voor mij anders is. Ik ben verliefd, dat zeker: maar ik hou ook van Michel en zal hem en mijn gezin nooit opgeven. Michel is mijn leven, Job is mijn vlucht. Maar hier kan onmogelijk nog een einde aan komen zonder dat er harten worden gebroken.’

De namen in dit interview zijn gefingeerd.

Beeld: iStock

Elke week het laatste nieuws ontvangen in je mailbox? Het beste van Nouveau.nl, Máxima en cultuur voor leuke vrouwen met stijl. Schrijf je in