Hij kan mensen dus óók laten huilen.

André van Duin maakte vanavond grote indruk met zijn toespraak tijdens de Nationale Dodenherdenking.  Op de Dam in Amsterdam sprak hij zijn dankbaarheid uit over het feit dat hij in vrijheid kan leven.

Article continues after the ad

"Ondanks de coronamaatregelen, vieren we onze vrijheid"’, zei hij. "Ik ook. Maar ik doe dat wel in de overtuiging dat ook ik verantwoordelijk ben om die vrijheid van ons door te geven aan de nieuwe generatie. Want, het is al vaak gezegd, vrijheid is niet vanzelfsprekend."

De presentator, zanger, acteur en komiek, geboren in 1947, groeide op tussen de puinhopen van het tijdens de Tweede Wereldoorlog platgebombardeerde Rotterdam en stond in zijn speech onder meer  stil bij zijn jeugd. "Toen ik in 1947 werd geboren, vlak na de oorlog in Rotterdam, was die stad druk bezig met de wederopbouw", zei hij. "Het puinruimen en herstellen van de enorme schade die door het Bombardement was veroorzaakt.

Op 14 mei 1940 werd de binnenstad door zo’n zestig Duitse bommenwerpers, in nog geen twintig minuten met de grond gelijk gemaakt. Ruim 80 duizend mensen werden dakloos. Ontelbare gewonden, en honderden doden… In nog geen twintig minuten. Der Luftwaffe, keerde tevreden huiswaarts.

Onder de dreiging dat Amsterdam, Den Haag en Utrecht hetzelfde lot zouden ondergaan, capituleerde Nederland. Het was ’t begin van 5 jaar bezetting, angst, onzekerheid, ontbering en onderdrukking.

In Rotterdam kregen net als in vele andere steden alle mannen tussen de 17 en 40 jaar, het bevel zich te melden für die Arbeits-Einsatz… Dwangarbeid… Wegen en bruggen werden afgesloten, zodat niemand kon ontsnappen. Op onderduikers en zij die wilden vluchten, werd meteen geschoten. Het was de grootste razzia uit de geschiedenis van ons land.

'Hij had het overleefd… Maar je moest niet vragen: Hoe...'

Mijn vader werd ook opgepakt en per trein naar Duitsland gedeporteerd. Wat hij daar precies heeft gedaan, en welke ontberingen hij moest doorstaan, heeft ie nooit iets over verteld. Als ik er wel eens naar vroeg zei hij altijd: ‘Dat wil je niet weten, jongen” Hij had het overleefd… Maar je moest niet vragen: Hoe…"

De komiek stond in zijn toespraak ook stil bij het homomonument in Amsterdam, dat eveneens een oorlogsmonument is. "Ook daar zijn vanavond, net als hier, om 20:00 uur de vele doden herdacht", zei Van Duin.

"Drie grote roze driehoeken op de grond, vormen het symbool van discriminatie en vernedering. Er liggen daar altijd bloemen, het hele jaar door. Op het monument staat een dichtregel, van de joodse schrijver Jacob Israël de Haan: ’Naar Vriendschap, Zulk Een Mateloos Verlangen’.

'Je bent hier vrij. Vrij met de oorlog als het negatief, van de kleurenfoto van de vrede'

Het feit dat wij in Nederland sinds 1987, als eersten in de wereld, zo’n monument hebben, tekent onze vrijheid… De Vrijheid dat iedereen, hier zichzelf mag zijn. Zonder dat iemand anders daar wat van zegt. De Nederlandse grondwet ademt verdraagzaamheid en tolerantie. Je kunt hier over het algemeen doen en laten wat je wilt en zeggen wat je wilt. Je bent hier vrij. Vrij met de oorlog als het negatief, van de kleurenfoto van de vrede."

Aan het einde van zijn toespraak wierp Van Duin een handkus de lucht in, een gebaar naar zijn overleden partner Martin.

De toespraak was vrijwel meteen trending op Twitter, er werd massaal op gereageerd, ook door collega's.

Van Duin bleef vertrouwd onderkoeld onder alle lof: "Ik vond het wel goed gaan."

Foto's (c) Brunopress, ANP

Elke week het laatste nieuws ontvangen in je mailbox? Het beste van Nouveau.nl, Máxima en cultuur voor leuke vrouwen met stijl. Schrijf je in