Emma Thompson is een ageless beauty pur sang. Journalist Victorine van Veen had exclusief voor Nouveau een interview met de rebelse actrice, die te zien is in de indrukwekkende film Alone in Berlin. 

Met glamour heeft Emma Thompson nooit veel op gehad. Behalve heel even, halverwege het vorige decennium, toen ze ineens overal opdook in oogverblindende galajurken met diep decolleté.

Nooit het gelikte plaatje
Een heidens karwei, vertelde ze tijdens een interview. “Ik had het gevoel dat mijn hele leven in het teken stond van bezoeken aan kappers en schoonheidsspecialisten. Dat hield ik gewoon niet vol.” Als het echt moest, wilde ze nog wel iets aardigs aantrekken, maar doorgaans kon je haar uittekenen in een grote wollen trui. “Half schaap, half vrouw,” grapte ze over haar outfit. Haar aardsheid kreeg een extra accent toen ze na ons gesprek, en voordat de volgende journalist zich aandiende, snel de wc bij de uitgang van de hotelsuite in stoof. Om een seconde later uit te roepen: “Help, ik kan de lichtknop niet vinden!”
Zelfrelativering en gebrek aan kapsones: ze kenmerken de Britse ster. Twee jaar geleden deed ze nog alsof ze dronken was toen ze in New York een Golden Globe Award uitreikte, weliswaar in een mooie jurk, maar met haar hooggehakte schoenen van Louboutin in haar hand. Ook in haar filmrollen gaat ze nooit voor het gelikte plaatje. Voor haar personage Nanny McPhee liet ze zich zelfs met neusprothese en kunstgebit zo lelijk mogelijk maken, en nu is er Alone in Berlin (gebaseerd op het boek Jeder stirbt für sich allein van Hans Fallada uit 1947), waarin ze speelt zonder een spoortje make-up. 

Lees ook: Jane Fonda: 'Ik krijg nog altijd de kriebels in mijn buik van Robert Redford' (video)

Rebels
Alone in Berlin is het tragische, waargebeurde verhaal over Anna Quangel en haar man Otto, een weinig opzienbarend Berlijns echtpaar dat hun enige zoon verliest wanneer hij sneuvelt aan het Duitse front. Mensen van weinig woorden zijn het, die na het ontluisterende bericht machinaal doorgaan met hun alledaagse bezigheden. Totdat Otto met hulp van Anna een speldenprikrevolutie begint: overal in de stad laat hij stiekem briefkaarten achter met handgeschreven protestboodschappen tegen Hitlers moorddadige regime, bedoeld om medeburgers de ogen te openen. Uiterst gevaarlijk, want op dit soort gezagsondermijning staat in nazi-Duitsland de doodstraf. 

Wat Emma Thompson betreft, is het verhaal nog steeds actueel. “Omdat het laat zien dat protest belangrijk is en dat je er moed voor nodig hebt,” zei ze in Berlijn. Emma Thompson won al tweemaal een Oscar: voor haar hoofdrol in de film Howard’s End (1992) en voor het scenario van Sense and Sensibility (1995). Maar zou er een Oscar bestaan voor actievoeren, dan won ze die ook gegarandeerd. Zo reisde de Britse ster onder andere met dochter Gaia voor Greenpeace naar Spitsbergen om de opwarming van de aarde aan de kaak te stellen en meldde ze, als aanhanger van de Women’s Equality Party, dat ze niet wil sterven voordat mannen en vrouwen gelijk worden betaald. De afgelopen jaren protesteerde ze tegen zo’n beetje alle oorlogen waarin de westerse wereld zich mengde.  

Racisme
Goed doen is voor Thompson meer dan een bezigheid 
buitenshuis. De huidige vluchtelingencrisis was nog maar nauwelijks uitgebroken of ze toonde zich al grif bereid een migrant in haar eigen huis op te nemen. Dat zou zelfs nummer twee zijn, want in 2003 adopteerde ze samen haar man Greg Wise (de acteur die ‘hunk’ John Willoughby speelde in Sense and Sensibility) al de Rwandese tiener Tindyebwa Agaba, roepnaam Tindy, die gevlucht was voor de genocide in zijn land en als dakloze in Londen leefde. Dat de meeste Britten niet direct stonden te popelen, kon volgens haar maar één oorzaak hebben: racisme. “Als die mensen blank en Europees waren, op de vlucht voor een dictatuur in Bosnië of zo, zouden we er volgens mij beslist anders tegenover staan.”
Haar gebetenheid op dit punt heeft alles met Tindy te maken. “Door hem heb ik ontdekt hoe hardnekkig rassenhaat is, en hoe griezelig dichtbij,” zei ze erover. Toen zelfs de campus van de universiteit van Exeter, waar Tindy politieke wetenschappen studeerde, niet vrij van discriminatie bleek, dook ze erbovenop. In overleg met het universiteitsbestuur en de studentenraad organiseerde ze een week met allerlei evenementen rond het thema uitsluiting. “Een flinke rel in de media kost veel negatieve energie en lost niets op. Terwijl deze week een groot succes was.” 

Dochter Gaia
Het is iets wat elke ouder zal herkennen: je gaat door het vuur voor je kind. Maar Thompson dreigt, al haar vrolijke zelfrelativering ten spijt, soms door te schieten. Zo haalden zij en haar man aan het begin van het vorige schooljaar dochter Gaia van de elitaire Highgate School in Noord-Londen af omdat de vijftienjarige, zoals ze in de media meldden, schoon genoeg had van de ‘worstenfabriek’ die het reguliere onderwijs was.
Niet zo aardig en in elk geval niet helemaal terecht. Want een jaar later kwam Gaia, die inmiddels privélessen krijgt in een speciaal voor haar gebouwd glazen huis in de ruime achtertuin van haar ouders, met een ander verhaal op de proppen. Na de reis met haar moeder naar Spitsbergen was ze zelf ook fanatiek gaan actievoeren tegen klimaatverandering, en sindsdien had ze eruit gelegen bij veel medeleerlingen. Ze hadden haar ‘triest’ genoemd en, nog erger, ‘een hippie’.

Eersteklas kruiwagen
Gewoon is natuurlijk toch niet echt gewoon in het leven van Emma Thompson. Alles wat ze doet en zegt, krijgt buitensporig veel aandacht. En zo erg vindt ze dat nu ook weer niet. Ondanks haar weerzin tegen uiterlijk vertoon lijkt ze zich de laatste jaren zelfs met meer dan gemiddelde gretigheid te begeven op plekken die bedoeld zijn om aandacht te trekken, zoals premièrefeestjes en rode lopers. Steevast met Gaia in haar kielzog. Ook bij de première van Alone in Berlin waren ze weer als duo present. Het heeft er alle schijn van dat de ster haar dochter een eersteklas kruiwagen wil aanbieden, in volle vaart naar de hoogste echelons van de internationale filmindustrie.

Emma en haar gezin

Zonder hang naar het grote gebaar
Dat is behoorlijk ongewoon, en bovendien is het de vraag of de kruiwagen ooit zijn doel bereikt. Acteren doet Gaia namelijk alleen als het moet, vertelde ze haar moeder ooit. “Maar ik wil er niet mijn beroep van maken.” Het neemt niet weg dat Thompson hulde verdient, omdat ze haar roem en verbale talent oprecht inzet voor haar medemens en koppig haar nek blijft uitsteken, ook al is de aandacht die ze krijgt lang niet altijd positief.
En natuurlijk omdat ze gewoon heel erg mooi kan acteren; intelligent, gelaagd, zonder hang naar het grote gebaar, en juist daardoor zo vaak ontroerend. Zeker ook als Anna Quangel in Alone in Berlin. Ze noemt haar een bron van inspiratie. “Deze vrouw dwingt tot nederigheid, doordat ze je in al haar eenvoud laat zien hoe je moet leven. Laten we dat niet vergeten, hoe rijk, welsprekend en hoogopgeleid we ook mogen zijn. Mensen die geld en kansen te over hebben, veranderen soms net zo goed in monsters. Anna leert ons dat we altijd alert moeten blijven.”

Vierentwintig vrouwen ontmoette Maria Goos de afgelopen anderhalf jaar voor Nouveau. Vrouwen die haar ontroerden en inspireerden. Deze maand nemen we afscheid van de scenarioschrijfster. We blikken terug en vooruit op haar leven dat zo ingrijpend is veranderd. 'Ik werd teruggeworpen op mezelf, maar ik leef weer volop.’

Maria Goos heeft zichzelf de afgelopen jaren opnieuw uitgevonden. Haar leven stond na haar scheiding, vijf jaar geleden, volledig op zijn kop. Maar het schrijven behoedde haar voor die diepe put waarin ze per se niet terecht wilde komen. Ze maakte van een aantal nadelen daadwerkelijk een voordeel.

Ze schreef toneelstukken, ging op reis, koesterde haar vrienden en haar volwassen dochters, verwelkomde een kleinkind en liet zich inspireren door de 24 vrouwen die ze voor 22 Nouveau-interviews ontmoette.

Het was een mooi avontuur

In haar sfeervolle huis in het drukke hart van Amsterdam blikt ze terug op anderhalf jaar, soms enerverende, ontmoetingen met bekende Nederlandse vrouwen. ‘Ik heb het zeer leuk en inspirerend gevonden; fantastische vrouwen ontmoet. Het was een mooi avontuur.’

Welk gevoel heb je aan die 22 interviews overgehouden?

‘Ze waren allemaal heel verschillend, maar een paar hebben diepe indruk op me gemaakt.

Is er een gemene deler te vinden in de vrouwen die je hebben geïnspireerd?

‘Ja, het vermogen je eigen geluk niet afhankelijk te maken van anderen…

Wat me intrigeert, zijn vrouwen die gretig leven. Ik heb een aversie tegen mensen die zichzelf van alles ontzeggen, die altijd maar bang zijn. Ik voel me het meest thuis bij mensen die zich loswrikken en risico’s durven nemen.

Het is inmiddels vijf jaar geleden dat je bent gescheiden van Peter Blok, heb jij je voor je geluk in de 33 jaar dat jullie samen waren, ooit afhankelijk gemaakt van je man?

‘Ik heb nu in elk geval een veel groter gevoel van eigenwaarde dan toen ik getrouwd was. Het ging altijd wel erg om wat we samen uitdroegen. Dat we zo gelukkig waren, dat we zulke mooie producties maakten… Een boegbeeld van lang en gelukkig. Maar wie ik in essentie was, ben ik kwijtgeraakt.

Nu komt dat weer terug. Als je ineens wordt teruggeworpen op jezelf, ontdek je interessante dingen. Bijvoorbeeld dat een beetje van jezelf houden nog helemaal zo makkelijk niet is. Het gekke is dat ik dat nu beter kan dan toen ik nog getrouwd was.’

De liefde als keurslijf. Is daar niet aan te ontkomen?

‘Nou, die jaren met Peter waren ook een enorme verwennerij. Het idee dat je altijd wist dat er iemand intens van je hield. Maar je meandert in een langdurige relatie wel naar elkaar toe.

Je gaat bepaalde dingen doen en laten omdat de ander het wel of niet leuk vindt, omdat het niet handig is voor de gezamenlijke planning. Het is een soort jas die je aantrekt. Een warme jas, begrijp me niet verkeerd, maar niet jóuw jas. Die jas is bij mij nu uit en dat is toch wel fijn.’

Dat betekent niet dat je herinneringen een andere lading krijgen?

‘Nee, die koester ik. Ik heb van de jaren met Peter en de kinderen genoten, ik zie het als een geschenk.

Je houdt van een beetje onaangepast, dat kwam nog ter sprake in je interview met Wende Snijders. Bij welke vrouwen vond je dat?

‘Bij Loes Luca, zij is onaangepast en eigenzinnig. Best lastig om haar te interviewen, want ze is een van mijn beste vriendinnen. Dat gold ook voor Hedy d’Ancona. We zien elkaar nog geregeld en het is altijd leuk met haar.

Welk interview vond je achteraf gezien het moeilijkst?

‘Dat met Sonja Barend, omdat ik haar al zo lang bewonder. Ik zag haar vanaf mijn zestiende op televisie, een wereld die ik niet kende. Zo’n mooie, leuke, goed geklede vrouw die het voor het zeggen had. Een rolmodel. Ik kon dat moeilijk van me af zetten.

Ik dacht: ik zit hier met Sonja Barend en ze zet koffie voor me. Als mijn moeder me nu zou kunnen zien….’

Zij was net zo onder de indruk van jou.

‘Haha, ja, dat heeft ze me later verteld, maar dat wist ik tijdens het interview niet.’

En dan Femke Halsema die niets over haar aanstaande burgemeesterschap mocht zeggen...

Femke heeft best stevige dingen gezegd in dat licht. Zoals: “Er wordt mij al snel een multiculturele meegaandheid toebedeeld, waardoor ik alles maar zou vergoelijken, maar dat is helemaal niet waar. Ik geloof in een sterke rechtsstaat, waarin je heel goed van elkaar kunt verschillen, maar je zult mij nooit horen zeggen dat de sharia een goed idee is of dat hoofddoekjes leuk zijn, want dat vind ik niet.’'

In wat voor fase ben je als vrouw?

‘Ik leef weer volop. Zonder mijn grote liefde, maar niet zonder liefde. Mijn leven is vól liefde. Liefde heeft een andere vorm gekregen. Ik heb vriendschappen met mensen die ik al veertig jaar ken, met wie ik me intens verbonden voel. Het is alleen maar hechter geworden.

Ik heb ook een heel sterke band met mijn dochters. De scheiding heeft me niet alleen maar dingen afgenomen, het heeft me ook veel gegeven. Het heeft me mijn zwaktes getoond, maar ook mijn kracht. De wereld ligt weer voor me open.’

Benieuwd naar heel het interview met Maria Goos en alle anekdotes over de bekende en inspirerende vrouwen die ze interviewde? Nu in Nouveau.

Beeld: Sacha de Boer, Stef Nagel, Anne Timmer

Elke week het laatste nieuws ontvangen in je mailbox? Het beste van Nouveau.nl, Máxima en cultuur voor leuke vrouwen met stijl. Schrijf je in

Rijk, beeldschoon, beroemd en begeerd. Vrouwen hadden genoeg redenen om te willen ruilen met de Italiaanse filmster Sophia Loren. Ze had zelfs  nóg een troef: een Grote Liefde. Vanaf haar vijftiende draaide haar leven om één man: filmproducent Carlo Ponti. Bijna altijd samen, bijna altijd trouw...

Rozengeur en maneschijn?

Welnee, het leven van Sophia Loren – op 20 september 1934 geboren in Rome als Sofia Villani Scicolone – is lang niet altijd een sprookje.

Neem alleen al haar jeugd als kind van een ongehuwde moeder, wat in het conservatief katholieke Italië van die tijd een grote schande is. Ze wordt gepest en heeft het ook verder niet breed.

Moeder Romilda, op haar zeventiende winnares van een Greta Garbo-lookalikewedstrijd, werd pianolerares, omdat ze van haar ouders niet mocht acteren.

Ze projecteert al haar vroegere dromen op Sophia – dan nog Sofia – die ze op haar veertiende meetroont naar een schoonheidswedstrijd. Voor de noodzakelijke galajurk is een roze gordijn opgeofferd.

Sophia, die dan al aantrekkelijke rondingen heeft, wint niet de hoofdprijs, maar wel 40 euro in lires, een ticket naar Rome en een aantal rollen behangpapier; ideaal om de scheuren in de muren te bedekken die door een bombardement zijn veroorzaakt.

Op naar Rome!

Belangrijker is het ticket: voor Sophia dé kans op een beter leven. Met haar moeder en zusje verhuist ze naar Rome, waar ze aanvankelijk de kost voor alle drie verdient als model in goedkope fotostripboekjes.

Als ze in 1950 een andere schoonheidswedstrijd bijwoont, wordt ze gespot door een van de juryleden: Carlo Ponti, dan al een filmproducent van naam en de ontdekker van Gina Lollobrigida.

Maar de screentest waarvoor hij haar uitnodigt, is geen doorslaand succes: haar heupen worden te breed bevonden, haar gezicht te kort, haar mond te groot, haar neus te lang.

Om er nog wat van te maken, moet ze afvallen en haar neus laten verkleinen. Sophia weigert: ze wil geen standaardbeauty worden. Bovendien krijgt ze zo al genoeg aandacht van mannen.

Carlo wordt haar grootste supporter

Carlo Ponti, 22 jaar ouder, getrouwd en vader van twee kinderen, ontpopt zich als haar grootste supporter. Sophia vindt in de kleine, kalende, zachtaardige intellectueel de vaderfiguur die ze zo heeft gemist.

Intussen stapelen de filmrollen zich op, eerst piepklein en geleidelijk aan groter, tot ze op haar achttiende de hoofdrol in de operaverfilming Aida (1953) overneemt van Gina Lollobrigida, die niet nagesynchroniseerd wil worden door operaster Renata Tebaldi. ‘Ik kon het me niet veroorloven om zo trots te zijn,’ zei Sophia daar later over.

In 1954 volgt haar doorbraak in L’oro di Napoli (Het goud van Napels) van de beroemde cineast Vittorio De Sica, die haar leert zichzelf te zijn voor de camera en haar natuurlijke sensualiteit te laten zien.

Italiaanse wet verbiedt Carlo's scheiding

Datzelfde jaar brengt nog een ingrijpende verandering: Carlo en Sophia zijn de vader-kindfase definitief voorbij en worden minnaars. Maar niet man en vrouw, want de starre Italiaanse wet verbiedt de scheiding ‘van wat God verbonden heeft’.

Een bittere pil voor Sophia, die als onwettig kind snakt naar een legale verbintenis. Al lijdt haar carrière er niet onder. In 1956 bemachtigt ze dankzij Carlo een hoofdrol in Stanley Kramers The Pride and the Passion, gedraaid in Spanje, met als tegenspelers Frank Sinatra en Cary Grant.

Grant had Ava Gardner in de rol gewild en plaagt haar bij de eerste ontmoeting door haar zogenaamd te verwarren met Gina Lollobrigida: ‘Miss Lolloloren, is het niet?’ Maar al snel stort hij bij Sophia zijn hart uit, onder andere over zijn drie mislukte huwelijken, en zijn de twee na elke draaidag tête-à-tête te vinden in Spaanse restaurantjes.

Cary Grant en Loren worden verliefd

Wat niet kan uitblijven, gebeurt: de aantrekkelijkste vrouw van Italië en de aantrekkelijkste man van Amerika, weliswaar 31 jaar ouder dan zij, worden verliefd.

Hun verhouding blijft naar verluidt platonisch, al wordt het even spannend als Sophia – samen met Carlo – naar Amerika vertrekt, met een contract bij Paramount op zak.

Aanvankelijk moet ze het stellen met clichématige rollen waarin haar talent nauwelijks tot zijn recht komt, al bevat haar Hollywooddebuut Boy on a Dolphin nog wel een visueel gedenkwaardige scène waarin ze, slechts gehuld in een drijfnatte tuniekjurk, aan boord van een vissersboot klimt.

Maar dan volgt een heel aardige komedie – Houseboat (1958) – tegenover Grant. Hij ziet zijn kans schoon, bedelft haar dagelijks onder de bloemen en doet een huwelijksaanzoek.

Sophia beseft dat ze moet kiezen tussen haar vertrouwde wereld en een nieuwe wereld die haar artistiek en persoonlijk niet echt gelukkig maakt. Ze blijft bij Carlo, ‘omdat ik wist dat dat de juiste beslissing was’.     

Twee stand-ins trouwen als Sophia en Carlo

Achter de schermen is Carlo intussen hard bezig om Sophia tot zijn wettige echtgenote te maken via een gedurfde U-bochtconstructie.

Het verhaal gaat dat Sophia bij het ontbijt in hun Hollywoodbungalow de krant openslaat en in de roddelrubriek van Louella Parsons leest dat Carlo’s missie is geslaagd: een rechtbank in Ciudad Juarez, net over de Mexicaanse grens, heeft Carlo’s eerste huwelijk ontbonden.

Daarna is er een nieuw huwelijk voltrokken, met twee advocaten als stand-ins voor Carlo en Sophia. Ironisch genoeg moet ze dan alleen nog de trouwscène van Houseboat draaien, met Grant als bruidegom. Hij is sportief en feliciteert haar volgens bronnen met een klinkende kus op beide wangen.

Huwelijk wordt onwetting verklaard; Carlo gaat in ballingschap

Een dag later gaat het mis: het Vaticaan verklaart het huwelijk onwettig en noemt Carlo een bigamist. Blijven ze bij elkaar, dan dreigt excommunicatie. Nog erger wordt het als iemand in Milaan vanwege de vermeende bigamie een rechtszaak begint.

Sophia stort in: ‘Ik had dolgelukkig moeten zijn, op huwelijksreis moeten gaan, maar in plaats daarvan zat ik uren te huilen.’ Aan haar keus voor Carlo twijfelt ze geen moment, en dus volgt een vijf jaar durende ballingschap, in gehuurde villa’s en châlets in Zuid-Frankrijk en Zwitserland.

Pas als Carlo’s advocaten in 1962 vaststellen dat het Mexicaanse huwelijk niet rechtsgeldig is omdat er geen getuigen waren, kunnen ze terug naar Italië, waar ze krampachtig moeten doen alsof ze apart leven.

Die poppenkast duurt tot ze in 1965 succes hebben met een nieuwe U-bochtconstructie, nu via Frankrijk. Als ze met toestemming van president Pompidou Frans staatsburger zijn geworden, kan Carlo officieel scheiden. Op 9 april 1966 trouwt hij eindelijk met zijn Sophia in de Franse stad Sèvres.

Sophia verlang naar een gezin

Sophia heeft intussen heel wat prijzen verzameld, inclusief een Oscar voor haar bijna dierlijke moederrol in La ciociara (Twee vrouwen) van De Sica. Maar al het succes valt in het niet bij haar verlangen naar een eigen gezin, en helaas is ook dat haar jarenlang niet gegund.

In 1963 krijgt ze haar eerste miskraam en in 1967 volgt een tweede. De gynaecoloog die haar bijstaat in het ziekenhuis zegt: ‘Mevrouw, u bent een prachtige vrouw met uitmuntende heupen, maar u zult nooit kinderen krijgen.’

Sophia houdt zich eerst groot en zegt luchtig tegen Carlo: ‘Nu kan ik tenminste mijn film afmaken’, maar al snel schieten ze allebei in een depressie. Tot Sophia terechtkomt bij een vruchtbaarheidsspecialist in Genève die nieuwe hoop biedt.

Als ze begin 1968 opnieuw zwanger wordt, geeft hij haar oestrogeeninjecties die ervoor zorgen dat het bevruchte eitje zich kan nestelen in de baarmoeder.

Maanden strikte bedrust

Na maanden van strikte bedrust wordt op 29 december 1968 Carlo jr. geboren, nu een gerenommeerd dirigent, en vier jaar later – op 6 januari 1973 – volgt Edoardo, net als zijn vader filmproducent.

‘Na de geboorte van Carlo dacht ik dat mijn leven niet beter kon, maar de komst van Edoardo verdubbelde mijn geluk,’ zei ze later. ‘Dat is een van de onpeilbare mysteries van het moederschap.’

Altijd trouw?

Samen beleven Carlo en Sophia nog een heleboel ups en downs. Tot die laatste categorie hoort een hardnekkige aanklacht wegens vermeende belastingontduiking, waarvoor Sophia zelfs korte tijd de cel ingaat.

Maar dat heeft niets met hun liefde te maken. Of ze elkaar altijd trouw zijn gebleven? Ach, wie zal het zeggen. Sophia wordt in de roddelpers onder andere gelinkt aan acteur Peter Sellers, die voor haar zijn vrouw verliet, maar volgens haar leefde hij in een illusie.

Ook over Carlo gaan wilde verhalen. Zelf zegt hij daarover: ‘Ik wil niet beweren dat ik zo zuiver ben als sneeuw, maar als ik alle affaires had gehad die me werden aangewreven, had ik nooit één film kunnen produceren.’

Na Carlo’s overlijden vat Sophia haar liefde voor hem als volgt samen: ‘Terwijl de wereld in een opwindende, duizelingwekkende vaart om zijn as leek te tollen, hield Carlo me met mijn beide benen op de grond.’

Beeld: ANP

Elke week het laatste nieuws ontvangen in je mailbox? Het beste van Nouveau.nl, Máxima en cultuur voor leuke vrouwen met stijl. Schrijf je in