Als Mata Hari omgaf Margaretha Zelle zich met mysterie. Het bracht haar roem, maar leidde ook tot haar ondergang. Haar leven staat nu centraal in een gloednieuwe productie van Het Nationale Ballet.

Het leven van Mata Hari op spitzen

Het Nationale Ballet brengt het rijke en turbulente leven van Mata Hari, alias Margaretha Zelle, groots in beeld in een choreografie van Ted Brandsen. Het leven van de Friese spionne en danseres, die zich een zwaar oosters accent aanmat om maar zo exotisch mogelijk te lijken, spreekt bijna een eeuw na haar 
tragische dood nog steeds hevig tot de verbeelding.
‘In mijn jeugd, toen ik voor de radja’s danste, aan de oevers van de Ganges...’ was een zinsnede waarmee Mata Hari haar conversaties graag doorspekte. Mysterie en exotisme verkochten in het Parijse nachtleven van begin vorige eeuw per slot van rekening een stuk beter dan het ware verhaal van de verleidelijke danseres.
Dat ware verhaal begint in 1876 in Leeuwaren, waar Mata Hari als Margaretha Zelle wordt geboren. Ze kent een gelukkige kindertijd, maar wanneer vader Zelle al zijn geld verliest met speculeren en het gezin verlaat, breken er zware tijden aan. Na het overlijden van moeder Antje wordt Margaretha bij familie ondergebracht. Haar oom stuurt haar vervolgens naar Leiden om een opleiding tot kleuterjuf te volgen. Een diploma zal ze echter nooit halen, want als Margaretha met ontbloot bovenlijf bij de directeur op schoot wordt aangetroffen, moet ze Leiden verlaten. Margaretha is zeventien jaar oud en het enige wat er dan nog op lijkt te zitten, is het huwelijk. Ze trouwt met een officier, Rudolph MacLeod, en samen krijgen ze een dochter en een zoon. Maar gelukkig zijn ze niet. Kort nadat hun zoon is overleden, gaan de twee uit elkaar.

Mata Hari
Mata Hari

Rijke fantasie

Margarethe laat dochterje Jeanne-Louise achter bij haar ex-man en vertrekt naar Parijs. Daar gaat ze aan de slag in een circus, werkt ze als schildersmodel en begint ze vanaf 1905 met het uitvoeren van exotische dansen in kroegen en salons. Begeleid door gamelanmuziek ontdoet zij zichzelf tijdens deze dansen van haar kleding totdat ze alleen nog maar een collier van gouden munten draagt. Wervelend rond haar as werpt ze zich vervolgens aan de voeten van een gouden boeddhabeeld, alwaar haar dienaressen een grote zwarte sluier over haar heen werpen.
De beeldschone Lady MacLeod, zoals haar artiestennaam dan nog luidt, wordt opgemerkt door Emile Guimet, die haar uitnodigt om de opening van zijn museum voor oosterse kunst op te luisteren. Het zou haar grote doorbraak betekenen. Margaretha gaat zich vanaf dat moment permanent Mata Hari noemen, dat Maleis is voor ‘Oog van de Dageraad’.
Overal in Parijs is Mata Hari te zien. Op kunstenaarsfeesten op de Montmartre, in voorname salons en in allerlei cafés. Tussendoor treedt ze op in Wenen, Monaco, Madrid en zelfs in La Scala in Milaan. Ze voedt haar sensationele succes met fantasierijke verhalen. Zo vertelt ze haar goedgelovige publiek dat haar dansen ‘heilig’ zijn en dat ze een Javaanse prinses is die van Indonesische geestelijken heeft leren dansen.

Verdacht

Margaretha ontmoet de ene na de andere (rijke) man en heeft 
talloze minnaars. In 1914 vertrekt ze naar Berlijn om daar een halfjaar lang op te treden. Maar dan breekt de Eerste Wereldoorlog uit. De theaters gaan dicht en Mata Hari vlucht naar Nederland. Na een tijdje wil ze terug naar Parijs. Door de oorlog kan dat niet rechtstreeks, dus reist ze via Engeland en Dieppe. Deze omslachtige reizen en haar vele contacten vallen op. Zowel de Duitsers als de Fransen zien in haar de ideale spion. Ze wordt door beide 
kampen benaderd en accepteert gretig de aangeboden sommen geld. Ondertussen is ze de regie volledig kwijt. Zonder dat ze het zelf in de gaten heeft, is haar zorgvuldig geconstrueerde mythe een eigen leven gaan leiden. In februari 1917 pakken de Fransen haar op voor spionage en op maandag 15 oktober 1917 maakt een vuurpeloton een eind aan haar veelbewogen leven.

Geromantiseerd

Glamour, mysterie, liefdesaffaires, oorlog en spionage. Het leven van Mata Hari bevat alle ingrediënten voor een spannende roman of film. En die zijn er dan ook gekomen, in veelvoud. Al in 1920 was Mata Hari het onderwerp van een stomme film met Asta Nielsen in de hoofdrol. In de film Dishonored uit 1931 speelde Marlene Dietrich een spionne die tijdens WOI voor het vuurpeloton eindigt. Een duidelijke verwijzing naar het leven van de Nederlandse danseres. In datzelfde jaar verscheen ook een film met de titel Mata Hari. Hierin zette Greta Garbo de spionne neer als berekenende femme fatale. Later werd Mata Hari nog op film vertolkt door Jeanne Moreau in 1964 en door Sylvia Kristel in 1985.
Ook op het Nederlandse toneel is Mata Hari diverse malen tot leven gewekt. In 1931 door Fie Carelsen en in 1978 door Els van Rooden bij Toneelgroep Centrum. De actrice Josine van Dalsum speelde Mata Hari in 1980, in een vierdelige televisieserie.
Thrillerauteur Tomas Ross probeerde in het in 2007 verschenen boek De Tranen van Mata Hari de geheimen rond haar dood te ontrafelen. Eveneens in 2007 verscheen het boek Het parfum van Mata Hari van Geertje Gort. Dit gaat over dochter Jeanne-Louise.

Ballet

En nu staat er dus een groots ballet over de danseres annex spionne op stapel. Een volledig nieuw ballet, dat wordt gecreëerd door artistiek directeur en choreograaf van het Nationale Ballet, Ted Brandsen. Met librettiste Janine Brogt werkt hij aan een scenario waarin Mata Hari’s leven in filmische scènes tot leven wordt gebracht en waarin met name haar vermogen om zichzelf steeds opnieuw ‘uit te vinden’ wordt benadrukt. Brandsen, die toegeeft al jaren een fascinatie voor Mata Hari te koesteren: “Ze heeft veel gedaantewisselingen ondergaan, als een Lady Gaga of Madonna van honderd jaar terug.”
Tarik O’Regan, een van de meest toonaangevende Britse componisten van dit moment, schrijft speciaal voor Mata Hari een nieuwe compositie. Het decor wordt door het gerenommeerde ontwerpersduo Clement & Sanôu gecreëerd en François-Noël Cherpin maakt de kostuums voor Mata Hari, waarin hij haar laat zien als klein meisje in Friesland tot de femme fatale die via een weg vol glitter en glamour een vroegtijdige dood tegemoet treedt.

Informatie

Mata Hari, Het Nationale Ballet, vanaf 6 februari te zien. www.operaballet.nl

Wel de luxe, niet het rib uit je lijf? In deze steden slaap je het lekkerst op 5*-niveau en word je onverminderd in de watten gelegd voor een zachte prijs.

1. Sofia, Bulgarije

De warme zee, de gouden zandstranden, een Mediterraanse keuken en éen van de oudste steden van Europa als hoofdstad. dat vind je in Bulgarije. Of je er nu komt voor een vakantie aan de kust, of een stedentrip in Sofia.

De stad staat bekend als een erg goedkoop en dat geldt ook voor accommodaties; hier slaap je voor net iets meer dan honderd euro per nacht in een vijfsterrenhotel!

  • De beste vijfsterrenhotels in Sofia: Sense Hotel Sofia, Hotel Marinela Sofia en Arena Di Serdica.
  • Reistip: Mis de eeuwenoude kerk Hagia Sophia, de boulevard Vitosha en de historische wijk Boyana niet.
  • Gemiddelde prijs per nacht: € 106,-.

2. Krakau, Polen

Volgens de Polen kun je de ziel van het land in Krakau vinden, en dat geloven wij maar al te graag. Je kan de historie bijna proéven als je een wandeling door het oude centrum van Krakau maakt.

En inderdaad, Polen is nog steeds één van de goedkoopste bestemmingen voor een stedentrip - waarom dan niet slapen in een vijfsterrenhotel?

  • De beste vijfsterrenhotels: Hotel Grodek, Hotel Stary en Radisson Blu Hotel Krakow
  • Reistip: Start je avontuur op het marktplein in de wijk Stare Miasto, één van de grootste pleinen van Europa ter grootte van twee voetbalvelden. Hier vind je alle bezienswaardigheden bij elkaar: de Mariantskathedraal, het Wawelkasteel en de kathedraal van St. Stanislaus en Wenceslas.
  • Gemiddelde prijs per nacht: € 123,-.

3. Larnaca, Cyprus

Cyprus wordt vaak over het hoofd gezien. Veel mensen weten ook totaal niet wat ze er kunnen verwachten. Hoort Cyprus eigenlijk bij Azië of Europa? Is het er veilig? Welke stekker heb je nodig en waar betaal je mee?

Geef dit eiland het voordeel van je twijfel, want dit eiland heeft alle ingrediënten voor een heerlijke zonvakantie op 4 uur vliegen.

  • Het beste vijfsterrenhotel: The Ciao Stelio Hotel
  • Reistip: Kies als uitvalsbasis het zuidoostelijke havenstadje Larnaca en verken van daaruit de omgeving.
  • Gemiddelde prijs per nacht in een vijfsterrenhotel: €123,-.

4. Warschau, Polen

Hoewel Warschau tijdens meerdere oorlogen met de grond gelijk is gemaakt, is de Poolse hoofdstad toch iedere keer weer uit zijn as herrezen.

Ontdek tijdens een citytrip meer over de roerige geschiedenis in het historische centrum, bekijk imposante bezienswaardigheden, eet op de leukste plekken en slaap in een vijfsterrenhotel om je betaalbare stedentrip toch dat extra beetje luxe te geven. Waarom niet?

  • De beste vijfsterrenhotels: H15 Boutique, Intercontinental Warszawa en Hotel Bristol
  • Reistip: Proef uiteraard de delicatessen van de Poolse keuken.
  • Gemiddelde prijs per nacht in een vijfsterrenhotel: €127,-. 

5. Brussel, België

Belgische bieren, chocolade, wafels, mosselen en frites… alleen al om de keuken wil je af en toe een uitstapje over de grens maken. En waarom niet in het politieke, economische en culturele hart van het land, Brussel?

Voor iets meer dan honderd euro omgeef je je met luxe in een vijfsterrenhotel. Doen!

  • De beste vijfsterrenhotels: Rocco Forte Hotel Amigo, Hotel le Chatelain en Sofitel Brussels Europe.
  • Reistip: Bierliefhebbers bezoeken het Beer Museum op de Grote Markt; een kaartje kost slechts € 5,- en dat is inclusief proeverij! 
  • Gemiddelde prijs in een vijfsterrenhotel:€ 137,-.

6. Riga, Letland

Als het kan, loop dan zo langzaam mogelijk door de oude straten van Letlands’ hoofdstad - het lijkt wel een openluchtmuseum!

Op elke hoek van de straat bewonder je de prachtige architectuur van Riga, zoals de Dom, het Stadhuisplein en het Mencendorf House, een eeuwenoude apotheek.

Luister naar stadsmuzikanten in de buurt van de St. Peterskerk en kruip in de huid van Sherlock Holmes in de straat van Jauniela, beter bekend als Baker Street in de wereldberoemde detectivefilm.

  • De beste vijfsterrenhotels: Dome Hotel & Spa, Grand Palace Hotel en Hotel Bergs.
  • Reistip: Voor een gastronomische ervaring ga je naar restaurant 1221; proef hier de gerookte bobryatinu met ananasvinegraitte en pijnboompitten.
  • Gemiddelde prijs in een vijfsterrenhotel: € 146,-.

7. Boekarest, Roemenië

Boekarest staat bekend als één van de meest elegante steden van Oost-Europa; en daar hoort Roemeense luxe bij, vind je niet? Voor minder dan € 160 per nacht slaap je hier met z’n tweetjes in een vijfsterrenhotel.

Wat je verder kunt verwachten van Boekarest? Het is een stad van kastelen, paleizen en musea, je kijkt je ogen uit.

  • De beste vijfsterrenhotels: Epoque Hotel, Intercontinental Hotel Bucharest en Radisson Blu Hotel Bucharest.
  • Reistip: Het topstuk van de stad is het Parlementspaleis uit 1984; er zitten ruim drieduizend (!) kamers verstopt in dit paleis. Eén blik op de marmeren trappen en je bent verkocht.
  • Gemiddelde prijs per nacht in een vijfsterrenhotel: €159,-.

8. Thessaloniki, Griekenland

Griekenland is nog steeds één van de leukste (en goedkoopste) vakantiebestemmingen van Europa. Het weer is bijna altijd goed, de keuken om te smullen is en de mensen alleraardigst.

Wil je een zonvakantie op een eiland combineren met een stedentrip, vlieg dan op Thessaloniki: een jonge, levendige stad die nog niet is ontdekt door het massatoerisme.

  • De beste vijfsterrenhotels: The Excelsior, Daios Luxury Living en The Bristol Hotel
  • Reistip: Huur een auto op de luchthaven en rijd daarna door naar het schiereiland Halkidiki, voor de nodige zon, zee en strand.
  • Gemiddelde prijs per nacht in een vijfsterrenhotel: € 162,-.

9. Alicante, Spanje

Zon, strand, paella en flamenco: wat wil je nog meer van Zuid-Spanje? Boek een zonvakantie naar Alicante en gun jezelf een (paar) nacht(en) in een vijfsterrenhotel, dat met z’n tweetjes hier prima te betalen is.

Bezoek ook het middeleeuwse fort van Santa Barbara op de top van de berg Benancantil en geniet van een te gek uitzicht op de Golf van Alicante op 166 meter hoogte.

  • Het beste vijfsterrenhotel: Hospes Amerigo.
  • Reistip: Wat betreft de stranden, El Postiget is onze ultieme favoriet!
  • Gemiddelde prijs per nacht in een vijfsterrenhotel: € 167,-.

10. Antalya, Turkije

De stranden van Antalya zijn zó mooi, dat niemand je raar aankijkt als je gewoon de hele vakantie op je strandstoel doorbrengt. Het zeven kilometer lange Konyaalti-strand heeft zelfs een prestigieuze prijs gewonnen en scoort het hoogst op hygiëne, service en veiligheid.

Mocht je toch een stranddag willen overslaan, zal Antalya je niet teleurstellen. Ontdek in het historische centrum prachtige overblijfselen van de oude Romeinen, zoals de Poort van Hadrianus en de regio Kaleici.

Proef hier geurige, Turkse thee en vervolg je weg naar de haven, omringd door schitterende oude vestingmuren.

  • De beste vijfsterrenhotels: Porto Bello Hotel Resort & Spa, Wise Hotel & Spa, Antalya Inn Hotel
  • Reistip: In de omgeving is ook genoeg te doen: vooral de Damlatas-grot en de Düden watervallen zijn populair.
  • Gemiddelde prijs per nacht in een vijfsterrenhotel: €177,-

11. Albufeira, Portugal

Het voormalige vissersdorp Albufeira is intussen een luxe badplaats geworden, volgebouwd met restaurants en hotels. Daar hoort een chique accommodatie bij, vinden we - voor minder dan € 200,- per nacht slaap je hier al in een vijfsterrenhotel.

Gelukkig heeft Albufeira haar charme niet verloren: het Moorse fort, de fruitboomgaarden en de idyllische stranden zullen je hart stelen.

  • De vijfsterrenhotels: Sao Rafael Atlantico, Sao Rafael Suite Hotel, Grand Muthu Oura View Beach Club.
  • Reistip: Falesia en Praia do Castelo zijn de twee schilderachtige stranden met mooie, roodgestreepte rotsen. Een must-visit!
  • Gemiddelde prijs per nacht in een vijfsterrenhotel: €182,-

Alle prijzen zijn gebaseerd op maart 2018. Genoemde prijzen zijn gemiddelde vanaf-prijzen per nacht, zijn laagst geschatte prijzen op het moment van publicatie en zijn onderhevig aan wijzigingen en/of beschikbaarheid.

Bron: Skyscanner. Beeld: The Ciao Stelio Hotel Cyprus.

Elke week het laatste nieuws ontvangen in je mailbox? Het beste van Nouveau.nl, Máxima en cultuur voor leuke vrouwen met stijl. Schrijf je in

Sterren houden van luxe. En wij ook. Daarom gaan deze 5 vakantiehuizen gaan op ons lijstje. Van een penthouse in Miami Beach tot aan de luxueuze villa waar Prins Harry en zijn verloofde Meghan verbleven. Je kan deze vakantiehuizen gewoon zelf boeken… Maar daar hangt wel een prijskaartje aan.

1. Bougainvillea House Villa - De Bahama’s

De afgelegen Bougainvillea House Villa heeft al een flinke lijst aan miljardairs en Hollywood-sterren, waaronder Penelope Cruz en Javier Bardem, te gast gehad.

Een verblijf van een week in dit 18-persoons Caribische vakantiehuis kost ongeveer € 20.000 per week, tenzij je ook graag het tuinhuisje erbij wilt... Dan komt het totaal op zo’n € 23.000.

  • Aantal gasten: max. 18
  • Prijs: vanaf  € 2.803 per nacht 

2. Pimento Hill - Montego Bay, Jamaica

Vorig jaar overnachtten in maart prins Harry en zijn verloofde Meghan hier nog en bleef ook zijn grootmoeder koningin Elizabeth II hier in 1966 met prins Philip slapen.

De villa zelf werd oorspronkelijk gebouwd in de vijftiger jaren voor de Franse graaf en gravin Jacques en Vera de Sibour. In deze periode stond Jamaica bekend als een enorm glamoureuze vakantiebestemming, wat destijds beroemdheden als John Wayne, Ian Fleming en ook de Kennedy’s naar deze villa aantrok.

  • Aantal gasten: max. 15
  • Prijs: vanaf € 1.360 per nacht

3. Bel Air Mansion - Los Angeles

Dit spectaculaire herenhuis in de ‘City of Angels’ beslaat ongeveer 13.000 vierkante meter en is een enorm populaire uitvalsbasis tijdens de Oscars en de Emmys. Zo hebben onder andere Nicki Minaj en Guy Ritchie zichzelf onlangs getrakteerd op een verblijf.

Er zijn zeven slaapkamers dus je hele entourage kan gezellig mee op vakantie en als je de prijs split, is het misschien nog best te doen.

  • Aantal gasten: max. 14 
  • Prijs: vanaf € 1.712 per nacht 

4. Caleton Villa - Dominicaanse Republiek

De Caleton Villa ligt direct aan een privéstrand en huur je inclusief butler, chef-kok, huishoudelijke hulp en een hovenier. Sterren als Denzel Washington, Jennifer Lopez en Donald Trump gingen je al voor.

  • Aantal gasten: Max. 18
  • Prijs: vanaf  € 1.841 per nacht 

5. Bentley Beach 707 - Miami Beach

Dit stijlvolle appartement in South Beach was ooit de thuisbasis van Kourtney en Khloé Kardashian en kan van jou zijn voor zo’n € 764 per nacht. Dat valt best wel mee toch?

Het letterlijke hoogtepunt van deze penthouse is het dakterras met daarop een bubbelbad, zwembad, zonnedek en een ongelooflijk uitzicht over de oceaan.

  • Aantal gasten: Max. 4
  • Prijs: vanaf € 764 per nacht

Bron: HomeToGo. Beeld: Tripadvisor