Koningin Sofia van Spanje (ze is vandaag 78 geworden) is in haar eentje populairder dan de hele Spaanse koninklijke familie bij elkaar. En met reden, want ze is warmer dan koningin Letizia en dwingt bewondering af om het feit dat ze geen deurmat is, ondanks een zeer dubieus huwelijk.

Sofia werd geboren als prinses van Griekenland en Denemarken in Athene, als het oudste kind van koning Paul en zijn vrouw, koningin Frederica. Haar broer Constantijn is de (afgezette) koning van de Grieken en ze heeft nog een zus, prinses Irene. Als kind ging ze naar school in Egypte, Zuid-Afrika en Duitsland, later studeerde ze in Cambridge en deed ze als zeilreserve mee aan de Olympische Spelen van 1960. Een jaar later werd ze verliefd op prins Juan Carlos, achter-achter-neef en beoogd troonopvolger van Spanje. En daarmee veranderde haar leven voorgoed, op een manier die vroeg om kracht, persoonlijkheid en een gezonde dosis noblesse oblige.

1 Geheim wapen

© Casa Real
© Casa Real

Toen Sofia in 1962 trouwde met Juan Carlos (JC), was die verwikkeld in een familiekwestie. Hij was in 1948 door dictator Franco uit ballingschap naar Spanje gehaald, de monarchie was een jaar eerder in ere hersteld. Lange tijd leek JC's vader Juan de aangewezen kandidaat om koning te worden, maar ook JC's oom Jaime, diens zoon Alfonso en Xavier van Bourbon Parma maakten aanspraak op de troon. Sofia moest zeven jaar koorddansen tot alle ego's zich hadden geschikt. En intussen goede vrienden blijven met Franco, voor Juan Carlos in 1975 daadwerkelijk koning werd. Sofia stond in die tijd bekend als 'het diplomatieke geheime wapen' van haar man.

2 Drijvende kracht

© Casa Real
© Casa Real

Juan Carlos was niet bijster populair aan het begin van zijn regeringsperiode, veel Spanjaarden zagen hem als een marionet van Franco. Mede dankzij Sofia – een vurig voorstander van democratie - sloeg JC al snel een democratische koers in en wist kijvende partijen te verzoenen. Drie jaar na zijn inhuldiging was de nieuwe democratische grondwet van Spanje een feit.

3 Machobuffer

1974 © Casa Real
1974 © Casa Real

Door alle politieke perikelen was Juan Carlos een zeer afwezige vader zodat Sofia grotendeels alleen voor de opvoeding van hun kinderen stond. Zowel Elena (1963) en Cristina (1965) als de huidige koning Felipe (1968) dragen hun moeder op handen. Juan Carlos wordt door zijn kinderen gerespecteerd als patriarch, maar onhandige Elena was bang voor hem en verlegen Felipe werd onzeker van zijn zeer dominante macho vader. Het was altijd Sofia die als buffer fungeerde en hun kinderen de ruimte gaf zichzelf te kunnen ontwikkelen.

4 Iron Lady

1976 © Casa Real
1976 © Casa Real

Na de geboorte van Felipe – de felbegeerde mannelijke troonopvolger in de tijd waarin vrouwen de troon nog niet mochten bestijgen – verloor Juan Carlos al snel belangstelling voor Sofia en wijdde zich aan zijn minnaressen. Sofia nam maatregelen en verhuisde met hun kinderen naar de andere kant van het paleis, om er geen getuige van te hoeven zijn. Als JC haar wilde zien, moest hij een afspraak maken met een van haar hofdames, wat hij als een enorme vernedering ervoer. Tijdens vakanties hadden ze altijd een gezamenlijk fotomoment voor de schijn en gingen dan weer ieder hun eigen weg.

5 Zelfbeschermer

© Casa Real
© Casa Real

Juan Carlos was Sofia chronisch ontrouw. In de biografie 'The Solitude of the Queen' van journalist Pilar Eyre staat dat JC meer dan 1500 minnaressen had. Vanaf 2007 distantieerde ze zich steeds nadrukkelijker van hem. Juan Carlos reeg schandalen aan elkaar: hij sloeg zijn chauffeur omdat hij een meter te ver moest lopen. Hij zei tegen de Venezolaanse president Hugo Chavez dat hij zijn kop moest houden. En hij ging in Botswana olifanten jagen met zijn minnares. Op Sofia had het allemaal geen weerslag: zij woonde in die jaren grotendeels in Griekenland, wat door het paleis eufemistisch werd omschreven als 'een vakantie'.

6 Coole koningin

© Casa Real
© Casa Real

Sofia's populariteit is alleen maar groter geworden sinds Juan Carlos is aangeklaagd door Belgische Ingrid Sartiau en Spaanse Alberto Solà Jiménez die beiden denken buitenechtelijke kinderen van JC te zijn. Die werkt zelf niet mee aan vaderschapstesten, maar Ingrid en Alberto hebben inmiddels zichzelf laten testen en daaruit blijkt dat er een kans van 91% is dat samen één ouder delen. Sofia laat zich hier niet over uit, maar ziet het van beschaafde afstand met een duivels minzaam lachje aan.

7 Altijd waardig

© Casa Real
© Casa Real

Naarmate Juan Carlos meer gezondheidsproblemen kreeg en minder goed in staat was vrouwen te versieren, keerde Sofia vaker terug in het publieke leven van Spanje waar ze een cultstatus heeft om haar vaak uitgesproken kledingstijl. Ze is dol op haar kinderen en kleinkinderen en kan het heel goed met haar schoondochter, koningin Letizia. Daarnaast is Sofia een echte charitytijger en ze vertegenwoordigt de Spaanse koninklijke familie vaak op royal weddings. Waar JC na zijn aftreden op de achtergrond is geraakt, is Sofia – nog altijd een waardige dame – juist veel vaker te zien dan eerst.

8 Geen doetje

Ze houdt erg van dieren (al is het wel even worstelen met deze panda's), is vegetariër en verfoeit stierenvechten: het mag van haar meteen worden afgeschaft. Het levert binnen de familie hevige discussies op (JC en dochter Elena zijn wél fans), maar in dit geval heeft Sofia lak aan tradities.

9 Zusterliefde

© Lalo Yasky / Getty Images
© Lalo Yasky / Getty Images

Sofia zorgt dat ze het leuk heeft en maakt haar eigen geluk. Na de dood van hun moeder Frederica nodigde Sofia haar altijd ongetrouwd gebleven zusje Irene (2e van rechts) uit om bij haar te komen wonen. Irene heeft een appartement in de vleugel van het Zarzuela Paleis waar ook Sofia woont, ver van Juan Carlos en zijn minihof. De zussen eten vaak samen, runnen er een bridgeclub en wonen er met twee hondjes en drie katten. Op de foto naast Sofia schoondochter Letizia en rechts Tatiana Fourcheau

10 Lady Power

© Casa Real
© Casa Real

Sofia, dit jaar officieel 55 jaar getrouwd, viert haar trouwdag al jaren niet meer. Wel houdt ze eens per jaar een vriendinnenfeestje, meestal op Mallorca, als dank voor de sisterhood die haar zoveel trouwer is dan haar man en altijd voor haar klaarstaat. En dat zegt óók iets over haar.