Vlinders in je buik, ook als je al jaren samen bent. Hoe zorg je ervoor dat verliefdheid en passie blijven? Want dat het kan, staat vast. Journaliste Karin Kuijpers testte het uit en ontdekte: ‘Love is the drug!’

De bollen, al maanden in de gang, moeten geplant. Mijn man had het al tig keer beloofd te doen omdat ik veel op reis was, maar hij is niet bepaald het type klusser. Nu het bijna te laat is – want half januari – duiken we op een koude, regen­achtige zaterdagmiddag samen de tuin in.

'We lijken wel gek'
Hij sjouwt de zakken aarde, maakt gaten in de grond, ik leg de tulpen erin, hij dicht. Onze handen zitten vol aarde, onze gezichten zijn rood van regen en kou, we zeggen ‘we lijken wel gek’, maar die klus klaren heeft ook iets knus. Samen het nest verfraaien, het gebeurt te weinig. Als we erna een fles wijn opentrekken en naar onze tuin vol beloftes kijken, staan we ineens te zoenen. Alsof Cupido deze ‘rotklus’ beloont met een heerlijke avond vol intimiteit. Les 1 zou dus kunnen zijn: doe iets samen waaraan je allebei een hekel hebt.

Stikstapelverliefd
De tijd dat ik stikstapelverliefd op mijn vent was, is zo’n 35 jaar geleden. Een slanke, introverte jongeman met staalblauwe ogen en het haar als James Dean. Leren jack, hand-gevlochten Portugese laarzen, de mooiboy van de stad. En hij wilde mij! Wow. Ik werd verliefd op zijn ogen, maar nu houd ik ook van zijn kraaienpootjes ernaast.

Verliefd worden gaat in het begin vanzelf als je elkaar leuk vindt. Je ontmoet elkaar, het hart slaat op hol, vlinders in je buik, je kunt dag en nacht seks hebben en het leven bekijk je door een grote, roze bril. Dan ga je samenwonen, krijg je kinderen en dan maken de vlinders van het begin plaats voor de hectiek van het dagelijkse leven.

Zei Remco Campert niet dat liefde schuilt in de alledaagsheid der dingen? ‘Weer verliefd op je man’, ik leg het thema voor aan mijn vriendinnenclub. De een vindt het leuk als hij haar in zijn donkerblauwe Armanipak ophaalt en mee uit eten neemt. Of als hij tegen haar zegt dat die nieuwe jurk haar zo mooi staat, of trots is als ze een goede opdracht heeft binnengehaald. Ben je op zulke momenten echt weer even verliefd?

Lees ook: 8 tekenen dat jullie een goed huwelijk hebben (volgens relatie-experts)

Zelfbeheersing is king
O, er zijn nog echt genoeg momenten waarop het hart sneller slaat, aldus mijn vriendinnen. “Zijn driedaagse baard”, “als hij verstandige, beschouwende dingen zegt over ­kwesties die mijn leven beroeren”, “samen langs het voetbalveld staan en naar de kinderen kijken”, “een lingeriesetje kopen”, “als hij onverwachts bloemen meeneemt”, “wanneer hij mij belangrijker vindt dan onze kinderen”. Een vriendin oppert nog als grap dat wij vrouwen misschien op zeker moment lichtelijk moeten gaan dementeren, zodat we onze man ‘elke dag opnieuw leren kennen’, maar dat gaat wel heel ver.

Bestaat er zoiets als een magische formule voor een gelukkig huwelijk? Volgens onderzoeker John Gottman is het vrij simpel. “Vijf positieve momenten moeten opwegen tegen één negatief moment. Een aanraking, een complimentje, volledige aandacht voor elkaar of een opmerking waaruit blijkt dat je met de ander meeleeft. Die formule geeft grote kans van slagen. Je moet net zo hard aan een relatie werken als aan je baan, je hobby’s en je vriendschappen.”

'Seks wordt in het algemeen enorm overschat als kracht van een relatie. Het gaat om waardering voor elkaar. Hij weet dat ze niet van koriander houdt, zij vergeeft hem dat hij zijn sokken laat slingeren'

Kritiek op iemands karakter met minachting en agressie zijn volgens Gottman de grote boosdoeners voor het ­beëindigen van een huwelijk. “Zelfbeheersing is king. En empathie. Je kunt zeggen: ‘Ben je nou verdomme weer te laat?’ Dan heb je het begin van een ruzie te pakken. Je kunt ook zeggen: ‘Wat rot voor je dat je zo laat bent, zat alles tegen vandaag? Ga even zitten.’”

Joep, 47 jaar getrouwd met Marijke, zegt in Lang + gelukkig, huwelijkswijsheden, het boek van counselor Paulien Timmer: “Praten is nog steeds het belangrijkste om ruzies op te ­lossen. Het kan met seks misschien opgelost lijken, maar het echt uitpraten is essentieel.” Marijke: “Je kunt elkaar niet veranderen, dat moet je ook niet willen. Juist al die dingen maken een persoon zo eigen.”

Paulien Timmer interviewde honderd koppels die langer dan veertig jaar samen zijn, 4755 jaar huwelijkservaring bij elkaar. Haar conclusie? Een van de grootste menselijke behoeften is verbondenheid. En die vind je alleen in diepgaande, langdurige relaties.
Neem Leny, 42 jaar getrouwd met Jaap. “Trouwen doe je niet één keer, maar elke dag een beetje. Als je zegt: 'Ik wil van je houden, vandaag morgen en elke dag daarna' en als je daar je best voor doet, kom je een heel eind samen.” Tijdens hun huwelijk is er ook periode geweest waarin hun relatie op de automatische piloot stond. Leny: “Je denkt dat je elkaar wel begrijpt en dat je wel weet wat de ander voelt. Op zeker moment zijn we een zogeheten ‘mariage ­encounter-weekeinde’ gaan doen. Dat is een grote ommekeer geweest in ons huwelijk.”

Arie, 50 jaar getrouwd, antwoordt in het boekje op de vraag hoe je ervoor zorgt dat verliefdheid blijft: “Geven. Niet geven en nemen, want zodra je iets wilt nemen van de ander is het geven geen liefde, maar eigenbelang. Wanneer je merkt dat het gevoel weg is, heb je niet genoeg gegeven. Hoe meer aandacht je aan de ander geeft, hoe eerder dat verliefde gevoel weer terug zal komen.”
Elkaar op één zetten dus. En ja, de Amerikaanse huwelijksonderzoeker John Gottman geeft Arie helemaal gelijk. Want gelukkige stellen geven elkaar gemiddeld vijf uur per week meer aandacht dan ongelukkige. “Ze informeren elkaar over waarmee ze bezig zijn en brengen een paar avonden met elkaar door. Commitment is bij deze stellen belangrijker dan seks en passie, dat zijn oppervlakkiger zaken. Het hoort er wel bij, maar seks wordt in het algemeen enorm overschat als kracht van een relatie. Het gaat om waardering voor elkaar. Hij weet dat ze niet van koriander houdt, zij vergeeft hem dat hij zijn sokken laat slingeren.”

Een van de krachtigste legale drugs
Verliefdheid? Het is een toestand, het laait af en toe op en na de eerste roes gaan we over tot de orde van de dag. Zo zijn we als mensen geprogrammeerd. De Italiaanse hoog­leraar Donatella Marazziti heeft onderzoek gedaan naar de biologische oorsprong van verliefdheid. Het blijkt dat het serotonineniveau van verliefde mensen vergelijkbaar is met dat van mensen die een dwangneurose hebben. Verliefdheid is misschien wel een van de krachtigste legale drugs die er bestaan. Serotonine is een neurotransmitter die de ­communicatie in onze hersenen regelt, waarschijnlijk al zo’n vier tot vijf miljoen jaar oud. Bij verliefdheid verdwijnt die serotonine en worden we in zekere mate ‘blind’.
Die fase duurt zo’n achttien tot vierentwintig maanden, wat nog best lang is, want bij mannetjesratten duurt het maar dertig seconden, genoeg voor de voortplanting.