Vorige maand zag ik een hoogzwangere vrouw hijgend de bus in strompelen, waarna ik schaamtevol de minuten telde totdat iemand eindelijk opstond en de dikbuikige vrouw galant zijn zitplek aanbood. Gisteren sloeg iemand stevig op de achterkant van mijn auto, zelf op de rijbaan lopend, terwijl ik hem stapvoets passeerde. En vanmiddag plofte een mij nog geheel nieuw vriendje van mijn zoon wijdbeens bij mij op de bank, mij toeroepend dat hij een glaasje appelsap wenste (of eiste hij het?). 

Vrijheid, blijheid, ammehoela. Onder het mom ‘vrijheid, blijheid, alles moet toch kunnen?’ kán het blijkbaar ook.

Zelfs tot over de grenzen beginnen wij Nederlanders een slechte naam te krijgen. Vrijheid van meningsuiting en handelen is een mooi goed, maar elkaar in onze waarden laten en af en toe iets aardigs voor een ander over hebben, zou de wereld wel een flink stuk vriendelijker maken. En veiliger bovendien. Het hebben van goede manieren is meer een kwestie van ‘zijn’ dan van ‘doen’, zoals Amy Groskamp-ten Have treffend schreef in haar boek ‘Hoe hoort het eigenlijk?’, over de Nederlandse etiquette. En daar zou ik me graag bij aansluiten.

Gedragsregels helpen ons in onze dagelijkse communicatie. En voor bij wie die goede manieren en charmant, behulpzaam gedrag niet van nature komen, hierbij een aantal tips om - bij voorkeur dagelijks - vanaf nu bij stil te staan:

Afspraak?
Wip je spontaan bij iemand aan? Gezellig, maar check bij binnenkomst eerst of het eigenlijk wel past. Hebben jullie een afspraak? Kleed je ernaar, iets dat past bij de gelegenheid. Dus geen spijkerbroek naar een huwelijk of chique diner, maar ook geen cocktailjurk naar een casual koffiedate op het strand. En boven alles: blijf niet ongewenst hangen als de gastvrouw allang gapend op haar horloge zit te kijken, aan de afwas is begonnen of met de autosleutels in de hand (indirect) aangeeft nu écht de deur uit te moeten. Geef ruimte, neem ‘m niet in.

Galant op de weg
Uiteraard: hou op met bumperkleven, afsnijden en ongeduldig toeteren in het verkeer. En start geen geanimeerd gesprek midden op de weg, al het andere verkeer volledig blokkerend. Wees geduldig met ouderen die langzaam een zebra passeren (op een dag sta je daar zelf) en geef ook eens voorrang als die niet persé vereist, maar in sommige gevallen wel erg gewenst, is.

Een kleine attentie
Dat je voor een verjaardag een cadeautje meeneemt, weet iedereen wel. Maar sta ook eens stil bij de buurvrouw die tijdens de vakanties altijd de plantjes verzorgt, vaak af en toe een uurtje op je kinderen paste of boodschappen deed toen je tijdelijk slecht ter been was. Een kleine attentie stemt mensen gelukkig (en stimuleert de ander in zijn of haar behulpzame gedrag). Maar neem ook iets mee als je bij iemand gaat eten of verras eens, gewoon spontaan, de vriendin die zo vaak een luisterend oor biedt.

Kledingstukken terug in het rek
Hang wat op de grond valt netjes terug in het rek en begroet de verkoopster vriendelijk bij binnenkomst en afscheid. Bedank voor eventuele hulp of sla die vriendelijk af. En loop niet (luidruchtig) bellend de winkel door. Dringende zaken kunnen echt veel beter elders besproken en minder dringende kunnen prima wachten tot later.

Communicatie
Kijk de ander aan en wees niet voortdurend aan het woord. Doseer je stroom aan informatie en luister goed naar wat de ander te zeggen heeft. Niemand zit te wachten op ellenlange monologen, noch op een ongemakkelijk stilzwijgen (omdat je geen enkele moeite doet). Dim je volume als de omgeving daarom vraagt, of sowieso als je over een flink stemgeluid beschikt, en praat niet dwars door andermans speeches heen. De etiquette vraagt erom je zonnebril netjes af te doen in gesprek en de handen actief uit de zakken te nemen.

Rug recht, schouders naar achteren
Je houding zegt veel over hoe je als persoon in elkaar zit. Wees jezelf daarvan bewust (en van wat je het liefste uit wil stralen). Kom je graag energiek en geïnteresseerd over? Zak dan niet, iets te ontspannen, als een pudding op een stoel. Recht je rug met de schouders naar achteren en je armen ontspannen langs je lijf. Ingedut achterover hangen kan altijd nog thuis, met de afstandsbediening binnen handbereik (en de gordijnen gesloten).

Wees een diplomaat
Diplomatie is niet iedereen gegeven, discretie al evenmin. En daarmee een stuk lastiger uit te leggen. Probeer je in te leven in andermans gevoelens en niet als een olifant door de porseleinkast te banjeren. Tact zit ‘m heel vaak in kleine dingen, of is, bij gebrek ervan, te vaak oorzaak van ruzie en discussie.

Soms zijn het maar hele kleine dingen, een kwinkslag. Als we daar iedere dag een kort moment bij stil staan (zodat het onze aard wordt en wij ‘zijn’ in plaats van ‘doen’), wat zal de wereld dan gauw een stuk vriendelijker worden.

Morgen begin ik!